Apocalypse Now?

Mart Hovens. De bekende oorlogsfilm Apocalypse Now is gebaseerd op het boek Heart of Darkness van Joseph Conrad. In dat boek gaat de verwilderde ivoorhandelaar Mr Kurtz zijn ondergang in Congo tegemoet, net als Mr Kurtz (Marlon Brando) in de wouden van Cambodja. ‘The horror… the horror!’

Het begint hier in Congo weer op een apocalyptisch tijdperk te lijken, net als in de laatste dagen van Mobutu, waar iedereen nog snel graait nu het nog kan. Iedereen pikt een graantje mee. Aan de top hele silo’s, aan de bodem alleen het kaf.

“Op dit moment is Congo geen staat, maar een systeem van persoonlijke verrijking” zei de Belgische minister van Ontwikkelingssamenwerking, De Croo, in een interview op de Belgische tv. Hij heeft gelijk. Op alle niveaus zie je dat alles erop gericht is om wat francs of dollars achter te houden. Van baas Kabila en zijn miljarden tot het dagelijks gesjoemel aan de basis.

Op het hoge niveau is er momenteel het schandaal van de paspoorten. Iedere Congolees die naar het buitenland wil, moest een nieuw, semi-biometrisch paspoort kopen. 250 USD. De elite heeft dat er wel voor over om te kunnen winkelen in Brussel en Parijs. Maar het paspoort is intussen afgekeurd en nu moet iedereen een nieuw, geheel biometrisch, aanschaffen. 185 USD, waarvan – beweert men – 60 USD rechtstreeks naar Kabila gaat. Dat geeft onvrede onder de elite. “We hebben een onrechtmatige president die zegt dat hij niet kan worden vervangen, maar hij wil wel dat we al onze rechtmatige paspoorten vervangen.”

Wijzelf worden meer met het lagere niveau geconfronteerd. Op het vliegveld van Kinshasa en Kisangani werd voortdurend om ‘een frisdrankje’ gebedeld. Ik lachte en vroeg hun naam. Tot mijn verrassing gaven ze die. Blijkbaar is er geen angst dat ik hun corruptie aangeef. Toch zegt premier Bruno Tshibala, voor veel geld losgezongen van de oppositie, de fraude en corruptie in zijn land te willen aanpakken.

Nadat ik vorige week de prijs van de reparatie van de bruikleenfiets van Monique van 50 naar 10 dollar gekregen had – zeker tweemaal zo duur als bij ons – begonnen gisteren de onderhandelingen opnieuw. Niet met de fietsmaker maar met een tussenpersoon. Uiteindelijk betaalde ik niets extra.

Bij het betalen van de rekening van het water van deze maand werd een slechte koers berekend en ik zag de juffrouw 2 biljetten van 500 (nog geen euro) in haar jurk moffelen. Bij het betalen van de (meestal afwezige) elektriciteit vroegen de opgemaakte dames of ik parfum uit Nederland meegebracht had. Buiten stond een politieagent te wachten. “Ik heb je fiets bewaakt.” “Dank je, maar gelukkig stond ie op slot.” “Je weet maar nooit.”. “Inderdaad.” “Met een fiets heb je weinig onkosten, hè?” “Ja, en beter voor je conditie en het milieu”. “Dan kun je mij wel wat extra’s betalen.” Bij de supermarkt was geen wisselgeld. “Geef maar wat anders voor dat bedrag.” Dat had ze nog nooit gehoord, zo keek ze me aan. Ik kreeg een zakje snoep.

Bij ons in de wijk hangt aan een kant een koordje over het modderpad waar een militair de wacht houdt. Normaal vermijd ik dat maar het is een kortere route naar huis en ik wilde zien of deze barrière er nog steeds was. Inderdaad, maar geen militair te bekennen. Ik glipte dus onder het touw door. Fout natuurlijk want meteen kwam de militair met het geweer in de aanslag. Of ik niet wist… Dat wel, maar ik zag hem niet en had haast… Ik draaide vlug om om mijn andere route te nemen. Hij
pakte echter mijn fiets vast en begon om sigaretten, koffie en zo te zeuren. We stonden naast een broodstalletje en ik bood een broodje aan (0,50 €). Dat weigerde hij en ik ging er snel vandoor.

Bij Kadima kwam dinsdag een dierenhandelaar langs. Hij had een kistje bij zich met een stekelvarken. Het kistje leek me wat klein maar er bleek inderdaad een jong stekelbiggetje in te zitten. Het kistje was flink dichtgetimmerd en in ijzerdraad gewikkeld zodat we het arme dier nauwelijks te zien kregen. Stekelvarkens zijn nachtdieren, dus voor het publiek is er niets aan. Hij kon ook nog voor duikertjes, antilopen, mangoesten, papegaaien (bedreigd en dus verboden om in te handelen),
palmgieren, toerako’s, en arenden zorgen. Alles op bestelling.

Ik was niet enthousiast. Ik vind het belangrijk dat er inheemse dieren te zien zijn in ons dierenpark, maar ik weet ook hoe meer je van dit soort handelaren koopt hoe meer er gejaagd gaat worden. De vraag schept het aanbod. Ik vroeg de handelaar waarom hij geen dieren fokte in plaats van te jagen. Dan kon hij meer verdienen en verdwenen de dieren niet uit het woud. Hij begreep de vraag niet. Ik hield dan ook geen rekening met het feit dat Congolezen nu, vandaag, te eten willen en niet over een paar maanden of zelfs jaren. Dat bleek ook uit het feit dat Kadima hem drie jaar geleden 100 USD gegeven had voor een antilope. Nooit geleverd. “Ik wil nu mijn 100 USD terug.” Hij grijnsde schuldig: “opgegeten” (het geld, niet de antilope) en vroeg 5 USD voor een taxi terug.

Aan de onderkant van de maatschappij (en die is groot) kan ik dit voortdurend belazeren, oplichten en graaien begrijpen. Er zijn geen sociale vangnetten naast de familiebanden. Article 15: On se débrouille, je moet jezelf zien te redden. Lukt dat niet, dan lijd je honger. Aan de bovenkant heb ik er moeite mee. Daar verrijkt men zich schaamteloos, ten koste van de armen en geeft hen ook nog eens het slechte voorbeeld. Ik vraag me af wanneer de Apocalyps hier komt, wanneer het door en door
verrotte systeem instort. Het zal niet lang meer duren.

En dan heeft vanochtend de Nationale Kiescommissie bekend gemaakt dat de verkiezingen niet vóór 2019 plaats kunnen vinden. Eigenlijk zouden ze eind 2016 zijn maar het oudjaarsakkoord gaf uitstel tot eind 2017. Dat betekent dat het corrupte regime van Kabila nog jaren aanblijft en er vanaf vandaag onrust en erger op straat te verwachten is.

Bookmark the permalink.

Comments are closed

  • Nu op Africa Web TV