Bevolkingsgroei in Afrika

Aart van der Heide. Onlangs stelde een VVD-Kamerlid voor om alleen voorbehoedsmiddelen aan Afrikaanse landen te financieren. Gelukkig heb ik nog geen reacties vanuit Afrika gehoord. D66 zou hem daarin steunen las ik in de Volkskrant. Het voorstel deed me denken aan de dagen van Karl Marx dat het gewone volk die alleen hun kinderen bezaten – de proletariërs – door de nette burgerij aangezet werden om geen kinderen meer te fokken.

Dit voorstel had ik niet uit liberale hoek verwacht. En zeker niet van de sociaalliberalen van D66. Afrikanen en dan vooral de armen, zullen zeggen dat ze het enige wat ze nog hebben van ons af willen nemen.
Onlangs schreef ik over dit voorstel. Op dit moment ben ik in West-Afrika en zie wel degelijk deze geweldige bevolkingstoename. Met name Bamako is een stad geworden waar meer dan 4 miljoen mensen leven. De stad is georganiseerd, het verkeer gedisciplineerd en er is eten genoeg. Wel is er heel veel armoede. Veel families die misschien 1x per dag te eten hebben. Eten is dus wel beschikbaar maar niet iedereen heeft de middelen om te kopen. In vaktermen noemen we dat: availability and access. Ze weten intussen ook dat Nederlandse politici zich druk maken over hun snelle vermenigvuldiging maar hier lachen ze erom.
Een oud-collega van me in Mali die jaren het emigratie-dossier op één van de ministeries beheerde, gaf me inzicht in vrij recente cijfers. Inderdaad leeft Mali van de emigratie. Van de ongeveer 6 miljoen Malinezen die geëmigreerd zijn leven er ongeveer 4 miljoen in de buurland Ivoorkust, Burkina Faso, Senegal enz. Slechts + 150.000 leven er in Frankrijk. Enkele duizenden in Nederland. De cijfers zijn schattingen omdat een goede dataregistratie niet bestaat. Onze voormalige minister van buitenlandse zaken Koenders – een sociaaldemocraat – wilde ons laten geloven dat een grote Nederlandse deelname aan de MINUSMA o.a. nodig was om de illegale emigratie uit Mali tegen te houden. Mijn antwoord was altijd: als je ze wilt tegenhouden dan moet je iets in de Maghreb-landen doen en zeker hun economische toestand verbeteren. Hoe kan een sociaaldemocraat zaken voorstellen die voormalige SDAP-ers als typisch VVD-maatregelen of toen “klasse verraad” zouden bestempelen? Het ging Koenders waarschijnlijk niet om de ideologie maar puur om het pluche en de macht. In west Afrika wordt dit gezichtspunt als typisch Europees gezien en getuigt niet van solidariteit.
Is er dan geen bevolkingsprobleem in Afrika? Zeker wel. Steden als Bamako, Dakar, Lagos, Nairobi, Soweto, Luanda zijn miljoenen steden geworden waar erg veel armoede en honger wordt geleden. Op mijn artikel op deze site van 26 november jl. over dit probleem reageerde een zekere Jan dat hij teleurgesteld was omdat ik geen alternatief bood. Teleurgesteld kan ik begrijpen maar een alternatief bieden kan ik niet. Het interessante boek De Klimaat Paradox van Peter van Duren (uitgeverij Cossee) handelend over bevolkingsgroei of klimaatbeheer stelt duidelijk dat de geweldige bevolkingsgroei nauwelijks afgewend kan worden. Hij neemt China als voorbeeld en stelt duidelijk dat de een-kind-politiek eigenlijk ook gefaald heeft. Hij haalt de geleerde econoom en theoloog Malthus erbij die ons 4 eeuwen geleden al duidelijk maakte dat de grote bevolkingstoename gekoppeld aan de onvermijdelijke toename van de consumptie en dus de productie het einde van de mensheid moet betekenen. Zijn boek, ook als je het niet met hem eens bent, zet je wel aan het denken. Het is waar dat wij 3 aardbollen nodig hebben om onze consumptie te bevredigen. Helaas hebben we er maar één.
Iedereen in Europa maakt zich zorgen over de grote bevolkingstoename in Afrika. Vaak wordt hier gesteld dat de nodige voedseltoename de beperkende factor zal zijn. Ik ben het daar helaas niet mee eens. Afrika kan zeker zijn eigen bevolkingsexplosie voeden. Ik kom zelf via mijn werk in veel Afrikaanse landen en zie hoeveel voedsel er verbouwd wordt maar ook de grote hoeveelheden die geëxporteerd worden. O.a. in landen als Soedan, Angola, Mozambique enz. kan de voedselproductie zeker de te verwachten bevolkingsgroei in Afrika met gemak voldoen. “Land grabbing” heeft in deze landen een geweldige ontwikkeling doorgemaakt. Buitenlandse investeerders uit Europa, China, USA, golfstaten, Saoedi-Arabië en ook Europa enz. produceren enorme hoeveelheden voedsel voor hun eigen markten.
De sceptici noemen dit zelden. Ook zie ik in veel Afrikaanse landen dat jonge gezinnen welbewust aan geboortebeperking doen. Ik heb dit o.a. in Luanda, Nairobi, Bamako meegemaakt. Een groot gezin onderhouden is veel te duur. Vergeet niet dat de katholieke kerk geboortebeperking tegenhoudt. In Burkina Faso heb ik daarna onderzoek gedaan. Rondom de gezondheidscentrums van alle christelijke kerken lieten duidelijke resultaten van ons onderzoek zien. Kinderondervoeding en babysterfte waren veel lager dan elders. Ook was het aantal geboorten aanzienlijk lager. Helaas mocht ik dit niet publiceren van mijn opdrachtgever vanwege politieke redenen. In Tsjaad werd onder leiding van de UNFPA een geïntegreerd programma uitgevoerd waaraan veel religieuze instanties deelnamen. We weten allemaal dat armoede de grootste boosdoener is. De constatering dat “liefdadigheid de armoede niet oplost maar rechtvaardigheid wel” is ook een feit. Proletariërs, zij die alleen hun kinderen bezitten, zijn het gevolg van uitbuiting en armoede. Marx zei al dat alle proletariërs zich moeten verenigen. De “gilets jaunes” in Frankrijk doen dat al.
Afrika zal de hand in eigen boezem moeten steken. Wij kunnen ze daar zeker bij helpen hoewel dit moeilijk zal gaan want we komen nationaal niet tot een algemeen gedragen klimaatakkoord. Bij ons in Nederland is OS nog altijd thuiswerk.
Ik zie vooral de armoede en de daaruit voortkomende bevolkingsgroei. We zullen Afrika op alle mogelijke manieren moeten helpen om deze armoede te bestrijden. Ik zie overal dat daarmee al veel winst te behalen valt. Verder moeten we eerst zelf het goede voorbeeld geven. De geweldige en onnodige overproductie van onze economieën maar ook de strijd tegen de Ruttes – de neo-liberale ideologie – die alleen maar de rijken willen bevoordelen. Matigen en sober leven is een eerste bijdrage die we zelf kunnen leveren. In Dakar en Bamako zie ik hoe de wegwerpeconomie – overal plasticwegwerpartikelen – gewoongoed wordt.
Toen ik 10 jaar geleden in Angola werkte moest ACM-KS van een Engelse kerkelijke donor de plattelandsbevolking bewust maken minder CO 2 te produceren. De plattelandsvrouwen liepen ‘s morgens naar hun groentetuinen, op de terugweg sprokkelden ze hout waarmee ze de maaltijden bereidden. Zelf vond ik dat het toppunt van ecologisch bewustzijn. Een mooiere en betere kringloopeconomie bestond er niet. Helaas vond Londen (CAID) dat niet.
Peter van Druenen schetst in zijn interessante boek een somber maar wel realistisch beeld. Ik hoop voor ons dat hij ongelijk krijgt. Wel weet ik dat wij zelf allereerst het goede voorbeeld moeten geven. Zelf ben ik op de WUR opgeleid. De huidige voorzitter van de bestuursraad gelooft erin dat de wetenschap wel een oplossing zal vinden. Ik geloof daar niet in want ook de WUR overleeft dankzij het “rendementsdenken” te aanbidden terwijl deze universiteit de kennis in huis heeft om hiertegen te strijden. Zullen ze niet doen want ze leven van de industrie die deze wereld mede kapot maakt. Ze verliezen dan ook hun goedbetaalde posities op het pluche. Nu Carola Schouten de biologische landbouw een warm hart toedraagt probeert de WUR zich aan te passen maar zullen de grote industrieën die de belangrijke landbouwinputs leveren dit toestaan?
Lang leve de dappere strijders van clubs zoals URGENDA en Wakker Dier en vele anderen. Zij worden niet dik betaald en zitten niet op het pluche! Zij zetten ons wel aan het denken en geven het goede voorbeeld.
De bevolking in Afrika groeit inderdaad exponentieel volgens onze normen. Wij hebben hun echter onze gezondheidszorg, ons onderwijssysteem, onze staatsinrichting, begrippen als voedselzekerheid en vooral onze wegwerpeconomie gebracht. Stiekem denk ik: wie met vuur speelt moet op de blaren zitten.
Ik probeer nu vooral naar Afrikanen uit Afrika te luisteren en vraag hen naar hun mening over deze problematiek.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV