Boottocht op de Congo: het einde

Mart Hovens. Het is 6 december, de dag dat Monique haar contract in Congo beëindigt en naar Nijmegen/Brussel vertrekt. De dag ook waarop ik normaliter de Goedheiligman in Afrika mag vertegenwoordigen. Op de boot hier lijkt er weinig behoefte aan Hem. Het gaat hier slechts over de eerste levensbehoeften en daar horen speelgoed, hebbedingetjes en andere kadootjes niet bij.

Geen Sint en Piet hier dus. Trouwens, als er íemand recht heeft tegen Zwart Piet te protesteren vanwege het slavernijverleden, is de Congolees het wel. De Arabieren (Tippu Tip) en daarna de Portugezen, Hollanders, Fransen en Engelsen haalden hier honderdduizenden slaven uit het binnenland. Koning Leopold II van België liet de Congolees als slaaf zwoegen aan spoorwegen en op rubberplantages, de Belgische bedrijven daarna op oliepalmplantages en in ondergrondse mijnen. Alles onbezoldigd en onder erbarmelijke omstandigheden.

Het is de een na laatste dag op de boot. Het was én avontuurlijk én saai, het was mooi en een fantastische ervaring, maar ik ga het niet veel mensen aanraden. Het risico van ziekte is groot en de medische zorg afwezig. Roland herhaalde wat hij al schreef: het is niet voor beginners, het is niet niks, deze reis. Morgen doet de boot de laatste 400 km naar Kisangani en de 1750 km terug zonder ons. Morgen gaan wij per vliegtuig terug naar Kinshasa, althans dat hopen we. Weer eens koffie en bier die niet dezelfde temperatuur hebben. Ik ben nog steeds ziek en dus ook toe aan uitzieken in een echt bed in een schone insectloze kamer. Ik had nu 38,6°C en ben maar met een antibioticumkuur begonnen. Ook Roland voelde zich vandaag niet goed (diarree). Hij lag languit op het dek in een plasje zweet. Toch wil hij vandaag voor de laatste keer optreden. Onverstandig.

Er was geleerd van het spektakel in Lisala. Eerst muziek, dan iedereen bier en dan het verhaal met daarna weer muziek. En dat ging goed. Roland trad op de duwboot op, en op de lege duwbakken konden de toeschouwers op lege kratjes zitten. Ze kwamen via een lange plank aan boord. De schijnwerper van de boot verlichtte het publiek. Vanwege de diarree had Roland niets gegeten. Eigenlijk was dit zijn beste optreden omdat hij de tekst eindelijk helemaal beheerst. Maar desondanks was het publiek rumoerig. Zoals in Lisala werd door de tekst heen geschreeuwd. Ik kon vanaf de bovenetage van de duwboot mooie opnames maken. Daarna was er nog een afscheidsborrel voor ons maar ik voelde me slap en ging naar bed (19 u).

De laatste dag. Voor het eerst heb ik vannacht weer eens goed geslapen. De antibiotica slaan aan. Ik ben heel benieuwd naar vandaag, de dag van vertrek. Een onbekend vliegmaatschappijtje moet ons via dezelfde twee tussenstops die we op de heenweg hadden – Lisala en Mbandaka – naar Kinshasa brengen. Spannend. Maar goed, zelfs de twee grootste maatschappijen van Congo staan op de zwarte luchtvaartlijst.

Met zijn tweeën achterop plus bagage reden we op een brommertje naar het vliegveld. Eerst nog de bagage laten wegen op hun kantoortje. Heel aardige mensen. ‘Jullie zijn om 14 u in Kinshasa.’ Het lijkt me sterk. Het brommertje mocht van de bewaking het vliegveld niet op. Bumba is klein en vervallen en het vliegveld idem. Eén enkele ruimte met een balie en harde stenen banken, een rode stoffige landingsbaan van nog geen kilometer, en een leeg veldje (parkeerplaats?) dat was het. Het zal dus wel een klein vliegtuigje zijn, die hobbelen zo lekker door de luchtlagen. Omdat Roland en ik ziek (en wit) zijn, regelde Dareck alle papieren. Een hele opluchting. Er zitten een tiental mensen binnen maar ik weet niet wie er mee gaat vliegen. Het is heet en mijn ogen vallen af en toe dicht.

Het vliegtuig landt niet noemenswaardig te laat (45 min.). Ineens stormen wel duizend mensen het beveiligde terrein op. Ze roepen, zingen en dragen grote affiches en spandoeken mee, in allerlei kleuren. Het zand stuift op. Als ik beter kijk, zie ik zo’n 6 verschillende afkortingen en foto’s van zelfverzekerd kijkende mannen in pak. Het is natuurlijk verkiezingstijd, en enkele kandidaten voor het parlement komen op hun thuisbasis aan. Drie groepjes gaan zingend naar drie auto’s, waaronder ook die die gisteren zo moeizaam van onze boot kwam. De andere blijven juichen en leuzen scanderen alsof hun kandidaat nog in het vliegtuig achtergebleven is. Als wij eindelijk in het vliegtuig zitten, staan ze er nog steeds, nu wat rustiger. Ik hoor van een passagier dat de zo enthousiaste aanhangers ieder ongeveer 1 € ontvangen hebben, toch het gemiddeld daginkomen van een Congolees.

Er zitten maar 8 personen in het 20-zits vliegtuig. Ik ga aan een raampje zitten. De bekleding zit los maar het raampje zit stevig vast. We vliegen onze boottocht van ruim 2 weken in een ruk terug in ruim 2 uur. De rivier is van boven nog majestueuzer dan van beneden. Stel je de Waal voor van de Waalkade tot aan de Rijnkade in Arnhem, met tussen de 1 en 10 eilanden ertussen. Geen afstand voor een brug. Moeilijk om doorheen te navigeren. Daarna het bekende eindeloze boerenkoolveld, heel af en toe onderbroken door een meanderend riviertje met soms een hutje erlangs. Geen wegen, wel een paar grote ongelijkmatige open stukken die onderling verbonden zijn. Houtkapconcessies? Verderop komen er viesgroene moerassen langs de rivier en plukjes lichtgroene savannes in het oerwoud. Hier ook veel meer dorpjes en weggetjes. Het wordt zwaarbewolkt en ik zie bliksemschichten. Het voelt al snel alsof het vliegtuig over een oerwoudweg vol gaten rijdt. Ik doe mijn gordel om (er waren geen lampjes of geluiden die dat aangaven). Vlak voor Kinshasa zie ik de Kasai in de Congo stromen. Ik zie ook waarom die grote draaikolken ontstaan, namelijk door de vorm van de Congo. Nog verderop en al lager bij de grond denk ik nu ook vanuit de lucht ‘ons’ dierenpark te herkennen.

In het hotelletje zat parkeigenaar André met Robert van het wildpark in het zuiden en nog twee anderen te vergaderen. Hij vroeg of ik deelnam maar ik voelde me echt nog te slecht. Ik hoor wel hoe het afgelopen is. Ik ga eerst een paar dagen herstellen, fruit en groente eten, internetten, en de filmpjes ordenen. Jammer dat het evenement op de ambassade uitgesteld is want we zijn op tijd terug met onze film en het hotelletje ligt naast de ambassade. Ik denk dat er niet veel meer gaat gebeuren tot ik over een week naar Nijmegen terugga (hoewel: het is Congo). Dit is dus mijn laatste zin uit Congo, bedankt voor je interesse. De allerlaatste zin gun ik aan David van Reybrouck (schrijver van het epos Congo): ‘Congo, een leerschool voor je karakter, een kerkhof voor je illusies.’

Naschrift: de amateuristische film die ik gemaakt heb, staat met Engelse ondertiteling op Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=q2F68wovF6c . De trailer van de documentaire vind je op: https://www.youtube.com/watch?v=xvzqA97xql0&t=7s . De documentaire wordt waarschijnlijk in zijn geheel vertoond op het Africa Now festival in het Afrikamuseum op 30 mei (Hemelvaartsdag).

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV