Che in Congo

Mart Hovens. Veel mensen van mijn generatie hadden in de jaren 70 de iconische poster van Che Guevara op hun kamer hangen. Op deze contrastrijke foto kijkt hij onbeschroomd de nieuwe ideale wereld in. Hij heeft lang haar, een dun baardje en een baret met de ster van Cuba op zijn hoofd. In Afrika kom je de foto nog veel tegen, op het spatbord van brommers en achterop transportbusjes.

Congo wordt momenteel geleid door Joseph Kabila. Zijn vader Laurent verdreef in 1997 toenmalige machthebber Mobutu. Hij heeft daarvoor een lange weg moeten afleggen. In zijn jonge jaren was hij een fervent aanhanger van de vermoorde ‘communistische’ Lumumba. In 1964 al begon hij een guerrilla in het oosten van Congo tegen Mobutu, toen nog legerleider, die door de Amerikanen gesteund werd. Zijn Simba’s (‘leeuwen’ in het Swahili) zaaiden terreur en vermoordden duizenden Congolezen en Belgen. Een jaar later werden ze verslagen door Mobutu’s leger en enkele honderden blanke (vooral Belgische) huurlingen. Kabila trok zich terug in de brousse en zette lokaal de
gewapende strijd voort.

In 1965 was Che Guevara door Fidel Castro op een geheime missie gestuurd om Laurent Kabila bij deze strijd te helpen. Om niet herkend te worden, schoor Che zijn baard af en kamde hij zijn haren netjes in een scheiding. Naar het voorbeeld van de Cubaanse revolutie zou het imperialisme in de hele wereld verslagen moeten worden en ‘el comandante Che’ zou dat leiden. Maar de samenwerking met Laurent Kabila en de aanhangers van de linkse oppositieleider Mulele tegen de zittende regering van Tshombe werd geen succes.

Het moreel van de Congolezen was dramatisch in de ogen van de revolutionair. De ongetrainde en onbetaalde Congolese strijders waren ongedisciplineerd, stalen wapens, voedsel en drank en verkrachtten vrouwen. Zo gauw geschoten werd, gingen ze er vandoor. Ze wisten de boerenbevolking niet aan hun zijde te krijgen, zoals het revolutionaire model voorschreef, maar ze terroriseerden hen Het ergste was dat dat gebrek aan strijdlust op de Cubaanse ‘fidelistas’ overgedragen werd. Het idee was dat de Cubanen hun revolutionair elan (‘patria o muerte, venceremos’) op de Congolezen over zouden dragen maar het omgekeerde gebeurde.

Net als de Simba’s hadden de Congolese krijgers een blind vertrouwen in ‘dawa’ (een toverdrank die je sterk maakt). Gecombineerd met water (‘mai’ in het Swahili; de groep van Kabila heette ook de Mulele Mai) dat je onkwetsbaar maakte voor kogels, maakte je dat onoverwinnelijk. De Cubanen geloofden niet in dawa en wezen op de vele gewonden en doden. Maar dan was de ceremonie niet goed gedaan, volgens de Congolezen.

Laurent Kabila was de officiële leider van de Congolese strijders maar hij kwam nooit opdagen op afspraken met Che. Als hij eens even op kwam dagen, hing de lucht van whisky om hem heen. Hij zei dat hij altijd ‘belangrijke zaken te doen had’ in Tanzania. Ook toen hij decennia later president van Congo was, had hij altijd ‘zaken’ te doen. Als gasten op bezoek in zijn paleis waren, bood hij ‘tegen een schappelijke prijs’ zijn gestolen diamanten aan.

Na 7 maanden trok Che zich teleurgesteld terug uit Congo. Omdat Castro zijn afscheidsbrief al gepubliceerd had, die pas bij zijn dood geopenbaard had mogen worden, kon Che niet naar Cuba terugkeren. Hij woonde een paar maanden clandestien in Tanzania en Tsjechoslowakije. Twee jaar later werd hij op een vergelijkbare missie in Bolivia in de val gelokt en vermoord.

In Congo is sindsdien niets veranderd. Om het imperialisme of hyperkapitalisme hier te verslaan moet je van goeden huize komen. De economische belangen van de gevestigde orde, de kliek om zoon Joseph Kabila, zijn gigantisch. Na zijn twee mandaten ruimschoots uitgezeten te hebben, is Kabila geenszins van plan te vertrekken. Op oudejaarsdag demonstreerden duizenden Congolezen in het hele land tegen zijn illegale aanblijven. De manifestaties werden door de katholieke kerk en de oppositie georganiseerd. Ze werden met veel geweld onderdrukt. Er vielen minstens 11 doden en vele honderden gewonden. Er waren nog meer arrestaties en verschillende kerkdiensten werden ‘ontheiligd’, lees: gewapenderhand onderbroken. Het internet en de uitzendingen van de nieuwsmedia waren enkele dagen geblokkeerd.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV