Congolese rulings

Mart Hovens. Ik lees in de krant over de rulings die de Nederlandse staatssecretaris van Financiën trof met Amerikaanse bedrijven om geen belasting te hoeven betalen. Maar zijn Congolese counterpart kan dat natuurlijk veel beter. Het Carter Center (van de oud VS-president) onderzocht onlangs nauwgezet de belastingontwijking in Congo.

Tussen 2011 en 2014 heeft het staatsbedrijf Gecamines (opvolger van het Belgische UMHK) 1,1 miljard dollar verdiend met de winning van koper en kobalt. 750 miljoen daarvan is niet in de boeken terug te vinden. Het kobalt wordt in de vorm van bouwmateriaal geëxporteerd. Daar wordt geen importbelasting op geheven. Ook verdiende Gecamines goed aan het uitgeven van concessies.

Minstens 262 miljoen dollar had per jaar afgedragen moeten worden aan de schatkist maar dat is niet gebeurd. Het blijkt echter dat dat geld wel degelijk bij de overheid is terechtgekomen, alleen niet in de schatkist maar in de zakken van invloedrijke personen. Aan hen betalen investeerders namelijk rechtstreeks hun smeergeld. De Israëlische miljardair Dan Gertler schonk in 2011 200 miljoen aan Gecamines en gaf een jaar later eenzelfde lening. Concurrenten als George Forrest en Billy Rautenbach konden daarna naar hun concessies fluiten. Gertler betaalde in 2011 rechtstreeks 10 miljoen aan Kabila en 20 miljoen aan zijn belangrijkste raadsman Augustin Katumba Mwanke. En Joseph Kabila won dat jaar zijn tweede verkiezing.

In de VS en het VK wordt onderzoek naar Gertlers frauduleuze praktijken gedaan maar tot nu toe is hij de dans ontsprongen. In het huidige Congo zijn de meest succesvolle investeerders zij die rechtstreeks zaken doen met Gecamines en de politieke elite. Degenen die meer scrupules tonen, blijven aan de zijlijn staan. Dit patroon voedt de vicieuze cirkel van corruptie en fraude die alle rijkdom aan grondstoffen wegzuigt van de schatkist en de Congolese bevolking.

Op Prinsjesdag publiceerde onze minister van Financiën de begroting voor volgend jaar (ruim 300 miljard voor 17 miljoen inwoners). Wat uit de schatkist gaat is ongeveer gelijk aan wat er in komt. De Congolese eerste minister, de overgelopen Bruno Tshibala, wilde voor 2018 een begroting maken van 40 miljard dollar (voor ruim 80 miljoen inwoners). Helaas wordt die maar voor 6 miljard door de schatkist gedekt. President Kabila’s vermogen wordt geschat op 15 miljard dus het inzetten daarvan zou het probleem deels oplossen. Helaas heeft Kabila het zelf nodig, oa om oppositieleden om te kopen.

Daarom wil Tshibala geld laten bijdrukken. Hij is ongetwijfeld vergeten hoe dat onder Mobutu afliep. Op het einde circuleerden biljetten van 1 miljoen zaïre, net genoeg om een brood te kopen. Ook lijkt een soortgelijke devaluatie en economische wanprestatie inmiddels in Zimbabwe tot het afzetten van Mugabe geleid te hebben. Misschien daarom wel heeft Tshibala de begroting gisteren teruggebracht tot 5 miljard.

De Wereldbank zei vandaag tegen hem dat die 5 miljard dollar veel te weinig is om het land verder te ontwikkelen. Er moet meer in de schatkist komen door de belastingen op inkomsten uit de mijnbouw. En er moet minder uit door een efficiëntere publieke sector. Ze gaven het voorbeeld van de watermaatschappij Regideso (Régie des Eaux). Die wordt voor 14% uit hun eigen inkomsten (het abonnement) en voor 2% door de overheid gefinancierd. De rest zijn leningen van oa de Wereldbank.

Er moet veel meer geïnvesteerd worden in water en elektriciteit, zegt het WB-rapport. Terwijl Congo het een na grootste zoetwaterbekken ter wereld heeft en een waterkrachtcentrale die potentieel heel Afrika van stroom kan voorzien, heeft slechts 50% van de bevolking toegang tot drinkwater en 14% tot elektriciteit. Met name dat laatste is een rem op de economische groei van het land.

Bookmark the permalink.

Comments are closed

  • Nu op Africa Web TV