De Afrikaanse droom

Miriam Grootscholten. In Kenia gaan er veel dingen beter dan tien jaar geleden en dat heeft vooral te maken met de steeds groter wordende groep tussen niet heel arm en niet heel rijk: de middenklasse. Carien Westerveld participeerde en observeerde en maakt inzichtelijk wat deze groep beweegt.

Afrika werd in 2000 door The Economist nog afgeschreven als `hopeless continent’ terwijl dezelfde krant tien jaar later kopte met `Africa rising’. Dat is, volgens Westerveld, een nogal eendimensionale kijk. Maar er is wel zichtbare vooruitgang, zoals de aanleg van meer wegen, er wordt meer gebouwd en multinationals vestigen zich in Nairobi. En dat heeft te maken met de groeiende stedelijke middenklasse waartoe je al behoort als je een paar euro per dag verdient. Het verdiende geld wordt door de leden van die middenklasse vooral uitgegeven aan uiterlijk vertoon zoals auto’s, horloges en de nieuwste modellen smartphone. Er gaat ook geld naar meer onzichtbare dingen zoals een privéschool voor de kinderen of naar de ouders. Het is vaak nog erg moeilijk rondkomen en het komt niet zelden voor dat het contact met de familie daarom wordt verbroken. Die beweging van het sociale systeem waarin de familiebanden zo belangrijk zijn naar het individualisme is opmerkelijk.

Carien Westerveld woonde zeven jaar in Kenia en schreef voor de Groene Amsterdammer over het leven daar en hield een blog bij over Keniase literatuur. Voor dit zeer informatieve boek participeerde ze in kringen van twintigers en dertigers door een vak te volgen op de universiteit, mee te doen aan een bijbelcursus en een cursus hoe om te gaan met geld. Het blijkt vooral om geld verdienen te gaan; zelfs de kerkdiensten in de enorme Born Again Church zijn gericht op het vergaren van rijkdom. Ook de predikant wordt er niet slechter van, maar als de kerkgangers de kerkvader in een nieuwe Mercedes zien rijden moeten ze maar denken dat god daar vast een bedoeling mee heeft.

Naast de objectieve observaties waarbij ze clichés kundig vermijdt, zijn er drie mensen die ze een aantal jaren heeft gevolgd. De interviews met deze drie, die ze Jane, James en Rose noemt, geven een goed beeld van hoe hun leven er echt uit ziet. Het streven naar status en succes komt nogal eens in botsing met de oude waarden, zoals het feit dat er van vrouwen verwacht wordt dat ze kinderen krijgen ondanks hun maatschappelijke carrière en dat de meeste mannen toch een vrouw willen die hun eten klaarmaakt en overhemden strijkt terwijl ze zelf hun eigen gang kunnen gaan. Volgens Jane zijn Afrikaanse mannen nog altijd seksisten en afwezige vaders zijn de norm.

Het meest schrijnende is de zelfgekozen isolatie van individuen en gezinnen als zij tot de middenklasse horen. Uit de verhalen blijkt dat er weinig sociale contacten zijn, laat staan warme vriendschappen. Het ziet er eerder uit als een krabbenmand waar iemand met een beetje succes probeert uit te komen, maar wat niet lukt omdat er geen samenwerking is. Wat men heeft houdt men voor zichzelf.

De liefde voor literatuur van de auteur verloochent zich niet. Met regelmaat bevindt de lezer zich plots in een boekbespreking. Van de romans die in de afgelopen vijftig jaar in Kenia zijn geschreven is er weinig in het Nederlands vertaald. Een literatuurgeschiedenis of meer vertalingen zouden, mij in ieder geval, zeer welkom zijn. Wellicht een idee voor een volgend project, Carien Westerveld?

Carien Westerveld, De Afrikaanse droom. De Bezige Bij, €19,99

Bookmark the permalink.

Comments are closed

  • Nu op Africa Web TV