Een nieuwe oorlogsverklaring in Senegal?

Tjerk Faber. Hoe een mijnbouwbedrijf onafhankelijkheidsstrijd in Senegal opnieuw doet ontvlammen. Senegal heeft de reputatie als een democratisch stabiel land en het wordt ook internationaal dan ook vaak omschreven als politiek voorbeeld voor andere Afrikaanse landen. Toch speelt zich in de zuidelijke provincie Casamance een langlopend conflict af tussen onafhankelijkheidsbeweging MFDC en de Senegalese overheid.

Waar de intensiteit van het conflict sinds het staakt-het-vuren van 2014 sterk verminderd is, hoopt de Senegalese staat nu op een definitief vredesakkoord. Een Chinees-Australisch mijnbouwproject lijkt echter in de weg te staan.

Het Casamanceconflict
De Casamance is een regio gelegen in het zuiden van Senegal tussen Gambia en Guinee- Bissau en is altijd het buitenbeentje van het land geweest. Dit is voornamelijk veroorzaakt door een overeenkomst uit 1889 waarin het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk een akkoord tekenden over de grenzen tussen Gambia en Senegal. Deze overeenkomst isoleerde de Casamance van de nationale politieke en economische activiteiten die geconcentreerd zijn in de hoofdstad Dakar, ten noorden van Gambia. Ook na einde van de koloniale bezetting in 1960 bleef het voor de bewoners van de Casamance lastig om toegang te krijgen tot de macht in Dakar, de koloniale grenzen bleven immers in stand. Een controversiële wet die in 1964 al het grond dat niet in privé bezit was tot eigendom van de Senegalese staat maakte, speelde een belangrijke rol in het ontstaan van een onafhankelijkheidsbeweging Mouvement des forces démocratiques de Casamance, afgekort de MFDC. Grote stukken land in de Casamance werden op deze manier tegen de wil in van de bewoners van de Casamance namelijk eigendom van de Senegalese staat. De onafhankelijkheidsbeweging claimde bovendien dat de identiteit van de bewoners anders was dan de rest van Senegal: de bewoners van de Casamance zijn grotendeels Jola en christelijk, waar het overgrote gedeelte in de rest van Senegal Wolof en moslim is.
Tussen begin jaren 90′ en 2014 heeft het conflict duizenden doden veroorzaakt. Ondanks verschillende vredesonderhandelingen in het verleden hebben de Senegalese overheid en de MFDC nooit een officieel vredesakkoord getekend. Sinds 1 mei 2014 is er echter wel sprake van een staakt-het-vuren en is het relatief stabiel in de regio. Een belangrijke reden voor het staat-het vuren was een aankondiging van huidig President Macky Sall om verschillende maatregelen te treffen om de economische isolatie van de Casamance te verminderen. Deze aankondiging leed ertoe dat de MFDC een belangrijk element van haar bestaansrecht verloor, bovendien was de beweging al sterk verzwakt door de overlijden van leider Augustin Diamacoune Senghor.

Mijnbouw in de Casamance
In de duinen van de Casamance zijn begin deze eeuw grote hoeveelheden zirkoon gevonden, een mineraal dat onder andere gebruikt wordt voor sieraden, smartphones en nucleaire energie. De Senegalese overheid hoopt dat het exploiteren hiervan bijdraagt aan de economische ontwikkeling van zowel de Casamance als van Senegal in het algemeen. Doordat de staat door de invoering van de wet uit 1964 grootgrondbezitter was geworden, kon het relatief makkelijk een exploitatievergunning verlenen aan de Chinees-Australische multinational Astron. Toen dit in 2011 bekend gemaakt werd, ontstond er snel verzet. Tegenstanders van het project in de Casamance beweren dat zij niet of nauwelijks van het project zullen profiteren en dat het bovendien schadelijk voor het milieu is.
In 2014 sloot de MFDC zich aan bij de snelgroeiende groep van tegenstanders.
De MFDC kreeg namelijk weer het gevoel dat ze economisch achtergesteld werden: ‘de Senegalezen willen al onze natuurlijke hulpbronnen exploiteren voordat ze de Casamance verlaten’, aldus MFDC-chef Salif Sadio in een videoboodschap. Doordat het MDFC een prominente rol nam in de weerstand tegen het project konden mensen zich weer gaan identificeren met de beweging. Het opgerichte actiecomité spreekt op hun Facebookpagina zelfs over de ‘parents du MFDC’. Het verlenen van een exploitatievergunning aan Chinees-Australische multinational Astron door de Senegalese staat blies dus weer nieuw leven in de onafhankelijkheidsbeweging.

Nieuwe oorlogsverklaring
In augustus 2018 sprak Salif Sadio met de BBC waarin hij aangaf de komst van het mijnbouwbedrijf te zien als het eind van het huidige staakt-het-vuren: “ça représente une déclaration de guerre”. Vorige week was President Macky Sall nog op een vijfdaags werkbezoek in de Casamance in het kader van de regionale economische ontwikkeling. Hij kondigde onder andere een investering van 300 miljard FCFA (ongeveer 450 miljoen euro) aan voor de stimulering van de economie van de Casamance. Het conflict en het controversiële mijnbouwproject zijn ongetwijfeld ook ter sprake komen, maar hier zijn nog geen uitlatingen over gedaan. Voorlopig gaat de ontwikkeling van het mijnbouwproject dus gewoon door.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV