Groeten uit Bamako

Aart van der Heide. Het is kerstmorgen. De straten, altijd vol voetgangers en auto’s en brommers, zijn leeg. Ik zit in Hotel Tamana waar goed voor me wordt gezorgd. Een heerlijke tuin waar je rustig je ontbijt kunt nuttigen en alleen door de muggen wordt geplaagd.

Gisteravond was het ‘Reveillon’ de avond voor kerst dat traditiegetrouw gevierd wordt. Vroeger ging iedereen dansen, de mannen in pak met stropdas en de vrouwen in mooie jurken. Moslims vierden de christelijke feesten en christenen die van de moslims. Het ging om het samenzijn. Dat bestaat helaas niet meer. De onveiligheid maakt o.a. dat de mensen thuisblijven en het feest daar vieren met vrienden en bekenden. De anti-Franse gevoelens zijn enorm. Soms zo erg dat ik denk: ‘De pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet’. Gisteravond vroeg de eigenaar van mijn huisbar me nog of en hoe Mali losser van Frankrijk moet komen. Mijn antwoord was voor mij moeilijk te formuleren. Immers, alle grote kopstukken hier hebben persoonlijke belangen in Frankrijk. Mijn antwoord was dan ook dat de ‘gekozen’ regering losser van Frankrijk, de oude kolonisator, moet komen te staan. Maar hoe? De Franse belangen hier zijn tamelijk groot. Ik noem de verhouding met Frankrijk hier altijd een liefde-haat verhouding. Ik zeg de Malinezen altijd dat Frankrijk in Europa een arm land is. De grote motor is Duitsland. Macron heeft in eigen land te maken met de ‘gele hesjes’ en nu ook de roering over de pensioenen.
Zelf denk ik dat de westerse bondgenoten van Frankrijk hun banden met Frankrijk moeten verzelfstandigen. Losser maken. Dus Nederland ook. Nederland is hier in Mali een gewaardeerd land. Melk, koeien en voetbal. Helaas vind ik zelf dat we te veel aan de lijdband van Frankrijk lopen. De gehele OS-strategie in Nederland is altijd bepaald door een klein clubje uit de PvdA en het CDA. Die tijd is voorbij. We hebben nu te maken met het ‘old-girls-netwerk’ van o.a. D66.
De hier ingevoerde parlementaire democratie is door o.a. Mitterand gesteund. Of zijn regering de staatsgreep actief gesteund heeft is nog steeds een groot punt van discussie. De Malinezen waren Moussa Traoré gewoon zat. Zou Moussa Traore een ‘darling’ van Frankrijk zijn geweest dan zou zijn bewind zeker niet gevallen zijn. Toen Moussa Traore een door Frankrijk gesteunde meer-partijen-democratisch systeem weigerde werd hij door een staatsgreep afgezet. Deze opgelegde – volgens veel Malinezen – meer-partijen-democratie werd in Den Haag ook bejubeld. Weinig Malinezen geloven erin.
Slechts 20% van de stemgerechtigden stemt. Stemmen worden veelal gekocht. Ja, als je arm bent en een rijke partij wil dat je op hem/haar stemt, dan kan dat met 5.000 CFA (= € 7,50). Daar kun je enkele dagen van leven. De Nederlandse NIMD (= Netherlands Institute for Multiparty Democracy) besteedt veel geld – komt bijna allemaal uit de Nederlandse staatskas – om de parlementariërs hier te vormen. Mijn vraag is dan hoe je volksvertegenwoordigers kunt vormen als je zelf nooit parlementariër bent geweest. Weinig Malinezen profiteren daarvan. Algemeen wordt door Malinezen gelachen om die instelling. Echte liberalen helpen maar beïnvloeden de invoering van een dergelijk systeem niet!
Hoe is het dan met de veiligheid in het land? Gewoon slecht en heel onduidelijk. Zelf ben ik naar Segou geweest. Een veilige stad. Daarbuiten is alles onduidelijk. Ik wilde met de bus naar Mopti maar dat werd me door velen afgeraden. Onzekerheid heerst overal. Misschien overkomt je niets maar de kans dat je wel wat overkomt is aanwezig. Jammer, ik had graag naar Mopti en de voorstad Sevare gewild. Ook had ik een uitnodiging voor Djenné. Een mooie oude stad maar ook daar heerst onzekerheid.
Gelukkig is er een dialoog op hoog niveau gestart. De DNI of wel de Dialogue National Inclusif. Alle oud machthebbers en belangrijke figuren waren aanwezig behalve Amadou Koufar van het islamitische Macina Bevrijdingsfront en Alpha Oumar Konare, de eerste gekozen president. Een belangrijke Touareg waagde het zijn toespraak in het tamacheck te houden. Niemand begreep dat. Hij redeneerde dat de grondwet het Frans als officiële taal accepteert en de lokale talen allemaal dezelfde status hebben. Iedereen was boos en de Toeareg bekende eerlijk dat hij geprovoceerd had. Wij buitenlanders vonden dat natuurlijk prachtig.
Bamako is intussen een stad waar volgens schattingen meer dan 4 miljoen mensen wonen. Tellingen zijn onmogelijk vanwege de vele niet geregistreerde personen zonder vaste woon- of verblijfplaats. Toch lukt het voldoende voedsel in deze metropool te importeren. Een knap staaltje. Het verkeer is vreselijk. De vele auto’s veroorzaken enorme files. Om van de ene kant van de rivier (ik zat in de wijk Hipodrome) naar de andere kant (Badalabougou)te komen (hooguit 4 km) heb je soms wel 2 uur nodig. De luchtvervuiling is enorm. Veel oude auto’s die enorme smerige uitlaatgassen produceren zijn de afdankertjes uit Europa. Veel onduidelijkheid bestaat er onder de mensen. Veel werkeloosheid. Veel jongeren met een diploma die geen werk vinden tenzij je een familielid hebt die dicht bij het vuur zit. De corruptie was al enorm maar wordt nog groter. Begrijpelijk dat deze jongeren naar Europa willen om geld te verdienen. Het Europa dat hen koloniseerde en vertelde hoe ze zich konden democratiseren en globaliseren. In eigenland lukt dat niet dan maar naar Europa. Helaas Europa wordt nu een ‘fort Europa’ genoemd.
Onlangs verscheen een alarmerend rapport van de VN. De voedselonzekerheid vooral in het midden en het noorden van het land is verergerd. Juiste cijfers zijn niet te verkrijgen vanwege de grote onveiligheid in vele gebieden. Ik ben erg somber over de gehele politieke en militaire situatie. We zien nu echt wat de neoliberale politiek met een slechte vorm van meer-partijen-democratie heeft gebracht. Het is makkelijk Frankrijk overal de schuld van te geven maar onze regering heeft even hard meegedaan.
Aan de andere kant swingt Bamako. Je kunt genieten van de mooie muziek die hier geproduceerd wordt door talloze musici. Je kunt altijd wel een ‘espace culturel’ vinden waar een goede band speelt maar je moet wel geld op zak hebben. Veel mensen hebben dat niet. Bier kun je overal kopen en wordt ook rijkelijk gedronken. Toch moet je je ogen goed openhouden want overal zie je hoe de politieke islam oprukt. Hoe kan het ook anders want veel armen krijgen uit deze hoek enige vorm van waardigheid. Daarbij niet te vergeten ook voedsel. Deze mensen zullen zeker op de partijen of kandidaten stemmen die
Mijn verblijf heeft me verder geholpen in mijn denken. Een land dat zo mooi was voor ons toen ik hier vorige eeuw kwam. Op dit moment ligt dit land geheel in duigen. Veel westerse diplomaten wassen hun handen in onschuld. Zij hebben genoten van hun status maar slechts uitgevoerd wat hun regeringen van hen verlangden. Ook begrijpelijk want ‘velen van hen hebben een dure hypotheek ergens in Den Haag en hun denken is ook: het hemd is nader dan de rok’ (uitspraak van een onafhankelijke Nederlander die ook in Mali woont).
Toch iets goed te melden. De stad Segou waar ik een week verbleef ademde vrede, rust en stabiliteit. Het was heerlijk om langs de Niger te lopen. Het leven gaat daar gewoon door. De rust en geen gestreste mensen zoals ik in Bamako ervoer. In Nederland is bijna iedereen ook druk, druk, druk. Ook daar in Segou hebben mensen zorgen maar er bestaat nog een vorm van solidariteit. De lucht is er zuiver. De Niger schijnt vele zorgen van mensen mee te nemen. De politieke spelletjes gespeeld in Bamako worden vaak niet door de bewoners gedeeld. Ik noem Segou altijd de mooiste stad van Mali. Een baken van rust, stabiliteit en vrede. Hoe kan heel Mali daar een voorbeeld aan nemen?
Het oude vredige Mali van vorige eeuw bestaat niet meer. We konden toen overal naar toe. Sinds de parlementaire democratie is ingevoerd is dit land gaan ‘globaliseren’. Het Mali van onder Moussa Traoré bestaat niet meer. Hij wordt door vele westerlingen een dictator genoemd. Ik heb 5 jaar onder hem gewerkt. Er bestond discipline, weinig corruptie, goed onderwijs. De kleine kring om hem heen was heel rijk. Sekou Ly had koeien uit Nederland in airco stallen. Moussa had gegokt op een één partijsysteem met zijn UDPM. Mocht niet van het westen. Het moest een meer-partijenstaat worden met een parlement waar mensenrechten werden gerespecteerd en de markt geheel vrijgelaten werd: dus het neoliberalisme. De fout die Moussa Traoré gemaakt heeft is dat hij een traditioneel militair bewind had dat een gruwelijke hekel had aan kritische intellectuelen. Deze intellectuelen kwamen aan de macht. Zijn allemaal multimiljonair geworden, de meesten van hen moeten ook een Frans paspoort hebben maar het land is voor 2/3 deel onveilig. De armoede is groter geworden. Hun grondwet werd binnen twee dagen geschreven. Letterlijk een kopie van de Franse grondwet. Het woord la France werd alleen maar vervangen door ‘le Mali’. Lang leven die democratie?
Vaak wordt mij gevraagd wat de oplossing dan is? Mijn antwoord is altijd weer: ‘Laat Mali over aan de Malinezen’. MINUSMA heeft absoluut niet kunnen doen wat deze missie pretendeerde. Het Nederlandse militaire contingent heeft ook niets kunnen doen. Gao en Tombouctou waar ik veel heb gewerkt zijn ‘no go area’ voor mij geworden. De DNI (= Dialogue National Inclusif) is een eerste poging om dit onderling met alleen Malinezen te bespreken. Jammer dat Koufa van het Macina Bevrijdingsfront niet kwam.
Wat Mali nodig heeft – ik heb dit zelf van veel Malinezen gehoord – is ‘overleg’ en het afschaffen van het het presidentieel systeem zoals in Frankrijk. De huidige president IBK is erg francofiel. Hij heeft in Frankrijk gestudeerd en gewoond. Mali heeft ook een president nodig die onafhankelijker staat van Frankrijk en Frankrijks bondgenoten waaronder ook Nederland gerekend kan worden. Deze kandidaten zijn er wel maar worden door de Franse regering niet geaccepteerd.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV