Is er nog hoop voor de verslechterende Sahel?

Aart van der Heide. In een interview met FranceInfo zegt de oud vertegenwoordiger van de Secretaris Generaal van de VN – de Mauretanier Ahmedou Ould Abdallah – dat IS (Islamitische Staat) of Daech jongeren recruteert in de meer vruchtbare gebieden in het zuiden van de Sahel zone en dus niet alleen maar in de grote woestijn.

Oorzaak is vooral het gebrek aan perspectief voor deze jongeren die niet naar school kunnen vanwege het ontbreken van scholen. Andere oorzaken zijn dat het publieke onderwijs zo slecht is dat je daar nauwelijks iets leert. Deze jongeren wilden allemaal massaal naar Europa maar Fort Europa heeft z’n grenzen gesloten en als ze met gammele bootjes overvaren dan is de kans op verdrinken heel groot. Iedereen weet ook dat emigreren naar Europa geen oplossing is. Wie rijk is kan zijn of haar kinderen naar dure privé scholen sturen of naar Europa of noord Amerika. De situatie in de savannes ten zuiden van de Sahara is minstens net zo slecht als in de woestijn zelf.) In de Groene Amsterdammer van 8 maart schrijft Bram Posthumus een korte kolom van een bijeenkomst in Sikasso, in zuid-oost Mali, waar Ras Bath, zoon van een Malinese minister, het bewind waarvan zijn vader deel uitmaakt, de oren wast. Hij neemt de jongeren in het stadion mee in zijn betoog, waarin hij zegt dat de autoriteiten er zijn om de mensen te helpen en niet alleen maar om hun eigen zakken te vullen. Dat betekent dus dat de druk nu van twee kanten komt, dus van de jihadisten maar ook uit eigen kring.
Hoewel de regens volgens een bericht van de Nederlandse journalist Gerbert van der Aa intensiever worden – meer regen – hoor ik regelmatig hetzelfde van boeren en landbouwkundigen in deze landen maar ook dat deze regens slecht verdeeld en ook intensiever zijn. Vaak heeft dit tot gevolg dat de jonge gewassen kapot geregend worden of toch verdrogen door langere droge intervallen. Het regenpatroon lijkt veel op de sociaal-economische situatie. De regens zijn moeilijk meer te voorspellen. Vorig jaar begonnen de regens in Burkina Faso een maand te vroeg en gingen twee maanden langer dan normaal door. Zolang landbouw afhankelijk blijft van regen valt hier dus niet op te plannen. Irrigatie is een mogelijke weg vooruit maar die is nog heel lang.
Naast deze intensievere regens is er ook een geweldige bevolkingstoename in deze landen. In Mali is deze toename sinds de onafhankelijkheid viervoudig en in Burkina Faso zeker 3,5 maal. Deze monden moeten allemaal gevoed worden. Verder zien we duidelijk in deze landen dat de kloof tussen rijk en arm enorm groot is geworden. Vroeger bestond er veel solidariteit. Rijke Malinezen brachten vanuit hun huizen grote schalen met voedsel naar arme families. Deze trend is door de modernisering in snel tempo aan het verdwijnen. Ieder voor zich en Allah voor ons allen.
In Mali hoor ik vaak dat de ontwikkelingshulp gegeven door de rijke westerse landen zeker verbetering heeft gebracht maar dat het geimporteerde modernisme er voor gezorgd heeft dat alleen een kleine bovenlaag hiervan heeft geprofiteerd.
Vaak wordt dan gevraagd: Wat moet je dan doen? Zelf denk ik dat we weinig kunnen doen behalve dan deze trend die ook bij ons zich ontwikkelt hevig moeten bestrijden. Ik heb al vaak geschreven dat “ontwikkelingswerk thuiswerk” is.
We moeten bewegingen die de Ras Baths ontwikkelen van harte ondersteunen. Zo hebben we in ons eigen land ook enige vorm van sociale rechtvaardigheid kunnen opbouwen. Een Nederlandse regering zal dat niet en ook niet kunnen doen. Een regeringsbeleid daarop gericht zal zeker niet mogelijk zijn. Zij die in onze landen aan de touwtjes trekken zullen dat zeker niet toestaan. Daar werken aan humanitaire oplossingen, hoe mooi dat ook is en hoe je daarmee je “feeling well” kunt bevredigen, geeft uiteindelijk maar een tijdelijke oplossing.

Een trieste waarheid maar je moet wel de feiten goed analyserenen en ook onder ogen durven zien. Velen zullen mijn verhaal afdoen als gezwets. Geeft niet. Ik heb een lange leerschool doorlopen en heb dit uit veel monden in Mali gehoord. Het gaat uiteindelijk om hen. Hulp aan deze regeringen heeft niet geleid tot hetgeem we hoopten behalve dan dat we ons zelf op de borst kunnen kloppen en zeggen hoe goed we het hebben gedaan.
Aan het eind van de tunnel zie ik zeker licht. De bewegingen waarbij jongeren als Ras Bath de eigen politieke elite bekritiseren zijn daar een duidelijk teken van. Zij zullen ons vragen hetzelfde bij ons te doen. Misschien zijn de Verelendungsgedachte en de inzichten en ervaringen van de nieuwe generaties onze enige hoop.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV