Kurtz, Mobutu en Kabila

Mart Hovens. Ik lees momenteel In the footsteps of Mr Kurtz van Michela Wrong. Mr Kurtz was de koloniale ivoorhandelaar in de roman Heart of Darkness van Joseph Conrad. Kurtz woonde aan de bovenloop van de Congorivier en had er zijn eigen wette- en normloze rijk gecreëerd. Het lag letterlijk aan het einde van de beschaving. Het eindigde in surreële chaos en kannibalisme: “The horror, the horror!”

In the footsteps of Mr Kurtz gaat over het einde van Zaïre (zoals Congo toen heette) in de laatste jaren van Mobutu. De tactiek van het omkopen van oppositie en het vastzetten (of om zeep brengen) van criticasters hielp niet meer. Officieel de Grote Leider naar de mond praten maar achter zijn rug je toekomst verzekeren. Galopperende inflatie. Alle niveaus doordrenkt met vriendjespolitiek. Pakken wat je pakken kan. Mobutu’s regime eindigde in complete corruptie, chaos, anarchie en absurditeit.

Hoe staat het huidige Congo ervoor? Een deel van de oppositie heeft zich dit jaar bij de regerende meerderheid aangesloten. Ik weet niet of daarvoor betaald is, maar de Congolezen lachen me uit als dat betwijfel. “Natuurlijk, en geen kleine bedragen ook”.

In de meeste steden zijn stakingen (‘ville morte’) en demonstraties voor de uitvoering van het Oudjaarsakkoord: verkiezingen vóór 1 januari 2018. De politie en militairen gebruiken excessief geweld bij de schermutselingen. Veel militanten worden opgepakt en vastgezet. Er zijn al tientallen doden gevallen. Inmiddels is de capaciteit van het internet ingeperkt. Het doel is dat de sociale media niet meer gebruikt kunnen worden om tot stakingen of manifestaties op te roepen, en dat de gewelddadigheden van het regime niet via foto’s of filmpjes geopenbaard kunnen worden.

In Kinshasa worden burgers lastig gevallen door geüniformeerde ‘politieagenten’. Zij troggelen je geld af. Als je niks geeft (of hebt) dreigen ze met geweld. Ze geven zich uit als agenten van Bureau 2, de veiligheidsdienst. In werkelijkheid zijn het bedriegers die de uniformen gestolen of gekocht hebben van onderbetaalde echte agenten.

In veel provincies heerst geweld: beide Kivu’s, beide Uélé’s, Oost-Kasai, Tanganyika. De VN vertrouwt het rapport over de dood van 2 medewerkers in de Kasai niet. Een Amerikaan en een Zweedse werden vermoord en onthoofd. De Congolezen zeggen dat het door de militiegroep van Kamuina Nsapu gedaan was. De VN zelf zocht uit dat ze in een hinderlaag gelokt waren door veiligheidstroepen.

In de Kasai zijn al zo´n 3000 Congolezen gedood en meer dan een miljoen uit hun huizen verdreven. Ik hoorde gisteren dat het geld dat in België opgehaald was voor de slachtoffers nooit aangekomen is. De bank bleek het om ‘veiligheidsredenen’ teruggestuurd te hebben. De bank is in handen van een neef van president Kabila en in de Kasai zit van oudsher veel oppositie.

Kabila gebruikt (of creëert) de chaos waarschijnlijk bewust als laatste redmiddel om aan de macht te blijven. Ook ditmaal weer om zogenaamde veiligheidsredenen kan hij zo de verkiezingen steeds verder opschorten en zich uiteindelijk als redder des vaderlands profileren. Maar anderzijds lijkt hij niet zeker van zijn zaak en reageert hij erg paranoïde op de gebeurtenissen. Er heerst er een fin-de-regime-sfeer binnen de regerende meerderheid. Daarom grijpt de kliek om hem heen hun laatste kans om zich verder te verrijken.

In ons huis hebben we geen water meer. Dat is door de Regideso (Regie des Eaux) afgesloten omdat we onze rekening niet betaald hebben. Die hebben wij niet betaald omdat onze meterstand ineens voor zo’n 500 dollar hoger stond in hun administratie. Vóór de vakantie heb ik driemaal meteropnemers langs gehad die vaststelden dat dat inderdaad onjuist was. Maar zo werkt het niet meer. Eerst betalen en dan protest indienen. Raad eens wat met dat protest gebeurt.

Een vriend vertelde dat zijn bedrijf een boete van de belastingdienst van 1 miljoen dollar kreeg voor een niet betaalde aanslag van 200 dollar. Na flink onderhandelen, wist hij het tot 4000 dollar omlaag te brengen. Maar die moet hij wel betalen, anders “komen we het halen”. Eerder dit jaar al had een investeringsbedrijf een vergelijkbare aanslag gehad. Die kon slechts met de hulp van een advocaat omlaag gebracht worden.

Het begint allemaal te lijken op de eindfase van Mr Kurtz en Mobutu. Het land is door en door verrot. Wanneer wordt de Democratische Republiek Congo nu eens democratisch?

Bookmark the permalink.

Comments are closed

  • Nu op Africa Web TV