Liberia’s president Weah wil geen oorlogstribunaal meer

Fred van der Kraaij. De Liberiaanse president George Weah staat onder toenemende druk van zijn landgenoten om een oorlogstribunaal te creëren dat alle ex-krijgsheren van de twee burgeroorlogen arresteert en vervolgt wegens oorlogsmisdaden. Vijftien jaar na het einde van de tweede burgeroorlog (2003) lopen degenen die verantwoordelijk zijn voor de talloze afschuwelijke misdaden die tijdens de burgeroorlogen zijn begaan nog steeds vrij rond in de hoofdstad Monrovia of in andere steden van het land.

Het gaat soms om belangrijke politici, parlementsleden, en voormalig president Sirleaf heeft velen van hen een goed betaalde overheidsbaan gegeven.
Eind 2017 won George Weah – tot dan vooral bekend als Afrika’s beroemdste internationale topvoetballer – de presidentsverkiezingen in het West-Afrikaanse Liberia.
De aftredende president, Ellen Johnson Sirleaf, was na twee ambtstermijnen niet meer herkiesbaar. Twee keer eerder had Weah van haar verloren: in 2005 en in 2011. Afgelopen jaar waren de voornaamste kandidaten in de strijd om haar opvolging George Weah en Joseph Boakai. Laatstgenoemde was gedurende 12 jaar de vice-president van president Sirleaf geweest en was de presidentskandidaat van hun politieke partij, de Eenheidspartij (Unity Party). De partij bleek echter verdeelder dan haar naam zou suggereren. Ellen Johnson Sirleaf, president van het land en derhalve de belangrijkste politicus van de partij, steunde niet Boakai maar Weah in de strijd om het presidentiële paleis. Officieel bleef ze dit ontkennen, maar haar uitspraken en daden logen er niet om. Toen dan ook de presidentsverkiezingen voorbij waren en George Weah geïnstalleerd was als president, werd ex-president Sirleaf door haar eigen partij geroyeerd omdat haar gebrek aan steun voor Boakai als verraad werd gezien.
De Liberiaanse hoofdstad Monrovia staat bekend om zijn geruchtenstroom, die op het hoogtepunt van de verkiezingsstrijd nóg sterker werd. Hardnekkige geruchten wilden dat Sirleaf en Weah het op een akkoordje gegooid zouden hebben om zodra hij president zou zijn geworden hij haar niet zou vervolgen. Tijdens het presidentschap van Ellen Johnson Sirleaf was het land nog corrupter geworden dan het aan het begin van haar presidentschap al was. Dit wordt haar door veel Liberianen erg kwalijk genomen. Had zij niet de ‘corruptie’ staatsvijand Nummer Een genoemd bij het aanvaarden van het presidentschap in 2006? Bovendien had zij drie van haar vier zonen op belangrijke functies benoemd: bij de centrale bank, als hoofd van de veiligheidsdienst en als directeur van de staatsoliemaatschappij. Vooral in de olie ging – letterlijk – veel smeergeld om. Maar het belangrijkste onderdeel van het gerucht over een geheime deal tussen Sirleaf en Weah had betrekking op Sirleaf’s rol in het ontstaan van de Liberiaanse burgeroorlog, in 1989. Zij was toen goede maatjes met de rebellenleider, de latere warlord-president Charles Taylor. Volgens laatstgenoemde was hij de militaire leider van de opstand tegen de toenmalige president Samuel Doe en was Ellen Sirleaf de politieke leider van de rebellenbeweging, het Nationaal Patriottisch Front van Liberia (NPFL). Onbewezen geruchten natuurlijk. Ellen Sirleaf heeft voor de Liberiaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie wel toegegeven dat zij het NPFL financieel heeft gesteund (‘met een bescheiden bedrag’). Dezelfde Waarheids- en Verzoeningscommissie nam in haar eindrapport een aantal aanbevelingen op, waarvan een van de meest in het oog lopende de verbanning uit overheidsdiensten van een aantal prominente Liberianen was, waaronder president Sirleaf. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het rapport met de explosieve aanbevelingen door president Sirleaf in een diepe la werd gestopt waar het tijdens haar presidentschap niet meer uit kwam.
In 2004, toen George Weah UNICEF Goodwill ambassadeur was, riep hij op om in Liberia een oorlogstribunaal op te richten. Dit tribunaal zou de krijgsheren en andere verantwoordelijken voor oorlogsmisdaden moeten berechten, vooral zij die kindsoldaten hadden gerekruteerd en bewapend. George Weah was er toen heel expliciet en uitgebreid over.
We zijn nu 14 jaar later en inmiddels is hij president van Liberia geworden. Onmiddellijk na zijn inauguratie riepen tal van organisaties en burgers op om het eindrapport van de Waarheids- en Verzoeningscommissie uit de kast te halen. Zij willen een discussie over de aanbevelingen en met name de aanbeveling om een ‘War Crimes Tribunal’ op te richten. President Weah is tot nu toe doof gebleken voor de roep om meer gerechtigheid en de wens om de cultuur van straffeloosheid in Liberia te beëindigen. Afgelopen week verklaarde zijn politieke partij, de regerende Coalitie voor Democratische Verandering (CDC), dat instelling van een oorlogstribunaal ‘geen prioriteit had’. Hiermee is de ommezwaai van president Weah een feit. Wat verklaart nu zijn opmerkelijke verandering van standpunt?
Zonder te pretenderen een kant-en- klaar antwoord te hebben op deze vraag kunnen we wel proberen een tipje van de sluier op te lichten. Zat er toch een grond van waarheid in het gerucht over een geheime afspraak tussen presidentskandidaat Weah en vertrekkende president Sirleaf? De afgelopen maanden hebben duidelijk gemaakt dat de twee het uitstekend met elkaar kunnen vinden. Ze bezochten samen in Monrovia een voetbalwedstrijd en toen onlangs een van de zonen van ex-president Sirleaf trouwde was ook president Weah aanwezig.
Er is meer. George Weah’s vice-president is … de ex-vrouw van Charles Taylor, die momenteel een straf van 50 jaar in een Engelse cel uitzit. Overigens niet voor de misdaden in Liberia waartoe hij opdracht gaf, maar voor de gruwelijke misdaden die met zijn hulp in het buurland Sierra Leone zijn begaan. De huidige vice-president Jewel Howard Taylor was Liberia’s First Lady ten tijde van Charles Taylor’s presidentschap (1997-2003) en is – het zal niet verbazen – in het eindrapport van de Waarheids- en Verzoeningscommissie opgenomen in het rijtje van Liberianen die de komende 30 jaar geen overheidsfunctie zouden mogen vervullen.
Dit is nog niet alles. George Weah benoemde vrij snel na zijn aantreden een van Taylor’s naaste trawanten, Charles Bright, tot zijn ‘super-minister’, een soort van Eerste Minister, alhoewel deze functie in Liberia niet bestaat. Charles Bright maakt deel uit van een van Liberia’s rijkste families. Bovendien benoemde Weah meer personen die beticht worden van een kwalijke rol in Liberia’s burgeroorlogen en politiek. Een van de meest opmerkelijke hiervan is de benoeming van Emanuel Shaw als een van zijn belangrijkste adviseurs. Emanuel Shaw wordt door velen gezien als een van de grootste boeven van Liberia. Hoe het hem gelukt is zich binnen te dringen in de inner circle van president George Weah is een mysterie. Als minister van Financiën van president Doe (1980s) spande Shaw samen met de inmiddels veroordeelde oorlogsmisdadiger en wapenhandelaar, de voortvluchtige Guus Kouwenhoven (zie eerdere rapportage van mijn hand over Guus Kouwenhoven op deze site). Als minister van Financiën speelde Shaw Kouwenhoven allerlei lucratieve contracten toe, waarbij hij niet aarzelde om er de wet voor opzij te schuiven. Later switchte hij van partij en werkte voor Charles Taylor.

Aan het einde van de jaren 90 van de vorige eeuw werd in Nederland een grote drugsbende opgerold (het zogeheten ‘Tass-onderzoek’), die meer dan honderd ton Pakistaanse hasj (waarde honderden miljoenen euro’s) via Liberia smokkelde. West-Afrika werd, met Liberia als basis, door de Nederlandse drugshandelaren gebruikt als een soort van overslag. In Liberia werden de drugs overgeladen op kleinere boten. De bende opereerde onder bescherming van Charles Taylor en ex-minister Emanuel Shaw. In ruil voor de protectie moest de bende een deel van de winst aan hen afstaan. Alles bij elkaar is er reden voor grote zorgen. Liberia riskeert af te glijden naar een maffia-staat. Beseft president Weah voldoende waar hij mee bezig is? Bij zijn aantreden vroegen velen zich af of hij wel genoeg politieke ervaring had om het land te leiden. Is hij te naïef, of is hij daarentegen sluw en heel berekenend, en weet hij wel degelijk wat hij wil?
Deze en andere vragen houden veel internationale waarnemers bezig. De tijd zal het leren. Op dit moment kunnen we niet veel meer doen dan de gebeurtenissen in Liberia nauwlettend volgen.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV