Lubumbashi

Mart Hovens. Lubumbashi is de tweede stad in Congo maar lijkt in niets op Kinshasa. Relaxt, geen geschreeuw, brede beboomde lanen met weinig auto’s, oude koloniale gebouwen en nauwelijks hoogbouw. Fietsers en nauwelijks politie (wat zou ik graag hier rondfietsen!).

Overal leerlingen in uniform. In het centrum grote parken. De stad wordt gedomineerd door een hoge ertsafvalberg met allerlei GECAMINES-fabrieken er omheen. Het doet denken aan Bulawayo (Zimbabwe) of Zuid-Afrika. Het ligt trouwens ook even ver van Kinshasa als van Johannesburg. Ik hoor geregeld Engels spreken. Het is duidelijk beter georganiseerd en rijker dan Kinshasa. Lubumbashi produceert, Kinshasa profiteert, zeggen ze hier.

Vandaar ook dat deze mineraalrijke provincie Katanga zich meteen na de onafhankelijkheid wilde afscheiden. De Belgen steunden gouverneur Tshombe omdat ze bang waren ‘hun’ bodemschatten te verliezen aan de ‘communistische’ regering van onafhankelijkheidsstrijder en premier Lumumba. Ze riepen de hulp van blanke huurlingen in. Lumumba vroeg hulp aan de VN. Deze laatste wonnen na drie jaar strijd. Tshombe vluchtte maar Lumumba werd al snel afgezet en gevangen genomen door de nieuwe legerleider Mobutu. Hij ontsnapte maar werd bij Lubumbashi vermoord. Door wie, dat is nog steeds onduidelijk. Op de tv vertelde een Belgische ex-militair onlangs dat hij het stoffelijk overschot in zwavelzuur opgelost had maar nog steeds de tanden in zijn bezit had.

Toen ik op het vliegveld aankwam, was het druk met volk en vlaggen. Over 2 uur zou het team van TP (Tout Puissant, zoals de band van Franco) Mazembe uit Zuid-Afrika terugkomen. Daar hadden zij de Afrika Cup voor clubs gewonnen, voor de 8 ste keer en de 2 de achter elkaar. Nu spelen ze verder oa tegen de Champions League winnaar om de Wereldcup. Het is een erg internationaal team met ook Ghanezen, Malinezen en Zambianen. De schatrijke ex-gouverneur en potentiele presidentskandidaat Moise Katumbi is eigenaar van de club.

Terwijl ik in Lubumbashi zat, kwamen er berichten uit Kinshasa. Daar was de opening van de nieuwe Belgische en Nederlandse ambassade, een modernistisch gebouw aan de grote boulevard. Eigenlijk: de Belgische ambassade waar Nederland inwoont. Voor België was dan ook minister Reynders van Buitenlandse Zaken uitgenodigd, bij ons slechts Willem van Ee, adjunct-directeur van dit ministerie. Reynders zei bij de openingsceremonie dat België hecht aan eerlijke en transparante verkiezingen, en in dat geval deze ook mee zal financieren. Maar hij zei eveneens dat de overheid zich moet houden aan het recht op meningsuiting en demonstraties.

De overheid had geen enkele afgevaardigde naar de ceremonie gestuurd had. Een bruuskering in het diplomatieke wereldje. Zij vonden dat Reynders niet welkom was omdat hij beweerd had dat de aanstelling van de overgelopen Tshibala als eerste minister niet in overeenstemming was met het oudjaarsakkoord tussen regering en oppositie. De Congolese minister van Buitenlandse Zaken reageerde op tv met: “We zijn niet op hun uitnodiging ingegaan, ook dat is vrijheid van meningsuiting en democratie.”

Buiten de ambassade waren demonstrerende jongeren te zien. Ze droegen spandoeken met ‘België moordenaar’ en ‘Geef het stoffelijk overschot van Lumumba terug’. Dat laatste is moeilijk want de soldaten van Mobutu en/of van België hebben hem in 1960 vermoord en het lijk laten verdwijnen.

Ik was met twee opdrachten in de stad. Ik wilde de dierentuin bezoeken, met de ex-directeur praten en me laten inspireren door het educatieve centrum. En ik wilde naar dieren te kijken die te koop waren. Via via had ik een telefoonnummer gekregen. Het bleek van de zoon van de Portugese eigenaar van een wildfarm. Het is privé en dus gesloten voor publiek, maar ik kon in het weekend komen kijken. Helaas was ik dan weer weg. Ik zou trouwens weinig zien want de dieren lopen in het wild rond op het uitgestrekte terrein buiten de stad. Een zestal soorten fokt erg goed en ze hebben nu last van overbevolking. Hoe gaan jullie de dieren vangen, vroeg hij. Daar had ik geen antwoord op. Zij vingen niet zelf maar huurden Zuid-Afrikaanse professionals en die waren erg duur.

De dag van vertrek was het in Lubumbashi nog stiller dan anders, alleen was er veel politie op de been. Juist vandaag zouden in alle steden van Congo manifestaties tegen het aanblijven van Kabila plaats hebben. Dit is normaliter verboden, de politie treedt met buitenproportioneel geweld op, en de steden zijn onbegaanbaar door brandende autobanden, molotovcocktails en traangas. Een slechte planning en een spannende dag dus.

Desondanks waren we binnen een halfuur op het vliegveld. Daar wel degelijk de gebruikelijke chaos, gecreëerd om naïevelingen als ik geld uit de zak te slaan. Ik liet een jongetje voor mij alles uitzoeken en gaf hem een ‘petit rien’. Na van het toilet gebruik gemaakt te hebben, gaf ik de toiletmeneer 0,30 €. “Was het een grote boodschap?” “Ja.” “Dan is dit te weinig.” “Maar er was geen water.” Hij verstond het ‘sans eau’ als ‘saloud’ (klootzak) en werd heel kwaad. Ik ga wel zelf een emmer halen, zei ik, maar verongelijkt spoelde hijzelf de wc schoon. Ik verdubbelde zijn vergoeding.

Terug in Kinshasa scheurden we over de 2 x 5 banen brede Lumumba-avenue. Die zit altijd verstopt maar leek nu wel een autoloze zondag. Bij het hoofdkwartier van de oppositie stonden enkele pantserwagens verdekt opgesteld. Meestal stellen ze zich provocerend op, nu niet. MONUSCO en ook de Belgische minister Reynders hadden de politie en militairen gemaand zich rustig te houden en alleen bij gewelddadigheden op te treden. Er was beperkt gedemonstreerd en er waren enkele mensen opgepakt maar het grote succes voor de oppositie was dat de hele stad was stilgelegd (‘ville morte’) zelfs de ministeries. In het hele land zijn 200 mensen gearresteerd, en 18 gewonden en 1 dode gevallen.

Bookmark the permalink.

Comments are closed

  • Nu op Africa Web TV