Ontwikkelingen in Mali

Aart van der Heide. Eerste Paasdag werd bekend dat Ibrahim Boubacar Keita of IBK zich opnieuw kandidaat zal stellen. Nu een maand later is dat nog niet gebeurd. Hij is nu al president. De presidentsverkiezingen vinden plaats in juli van dit jaar. Verwacht wordt dat hij deze verkiezingen zal winnen want zoals een Malinees onlangs op internet schreef: een zittende president wordt in Afrika altijd weer herkozen.

Toch zullen deze presidentsverkiezing bijzonder worden. Waarom dan? Normaal wordt een Afrikaanse president in een voormalige Franse kolonie alleen verkozen als hij ook de steun van de Franse regering geniet. Macron, de huidige Franse president, heeft zich uitgesproken en openlijk gezegd dat IBK zich niet verkiesbaar moet stellen. Ook in Mali wordt IBK openlijk bekritiseerd. Hij heeft niets gedaan, hoor ik vaak. Mijn reactie is dan: Had hij iets kunnen doen?
We weten nu al dat de verkiezingen die gepland zijn in de maand juli onder zeer moeilijke omstandigheden zullen plaatsvinden. Veel stemgerechtigden zullen niet kunnen stemmen omdat twee-derde van het land onveilig wordt gemaakt door allerlei jihadisten en bandietengroepen. Hij zal dus gekozen worden door weinig mensen.
Onlangs had ik een familielid van hem aan de telefoon die mij openlijk zei dat hij een marionet is van de mensen om hem heen. Vooral van zijn vrouw en zijn zoon. Ik heb al eerder geschreven dat iedereen om hem heen Maiga’s zijn zoals zijn vrouw, zijn 1 ste minister, zijn minister van justitie enz.
Zijn eerste minister heet Soumeylou Boubey Maiga. Een uiterst geslepen politicus maar niet geliefd bij de bevolking. Hij heeft in alle kabinetten een hoge ministerspost bekleed. Was onder de eerste democratisch gekozen president hoofd van de geheime dienst. Men noemde hem toen de “Beria van Alpha”. Is een telg uit een grote familie uit Gao. Zeer goed geïnformeerd. Algemeen beschouwd als een sluw man die je beter als vriend kunt hebben dan als vijand. Hij staat bekend als een geslepen politicus maar ook als een overlever.

De Franse eerste minister op bezoek
De Franse eerste minister zou Bamako bezoeken. De Franse regering liet de Malinese regering weten dat ze geen anti-Franse demonstraties duldden. Frankrijk wordt gehaat door de Malinezen. Uit eigen ervaring weet ik dat als Frankrijk dit vraagt zij het tegendeel kunnen verwachten. Aan de regering van IBK de moeilijke taak deze protesten in te dammen.

Politiechef van de Jihadisten wordt in Den Haag berecht
Zaterdag 31 maart kwam Al Hassan Ag Abdoul Aziz Ag Mohamed in Nederland aan. Hij was enkele maanden geleden in het noorden van Mali gevangengenomen door Franse militairen en is nu door de regering van Mali uitgeleverd, om berecht te worden door het Internationale Strafhof in Den Haag. Al Hasssan wordt beschuldigd van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, begaan in de beroemde historische stad Timboektoe, Mali, in 2012 en 2013, waar hij hoofd van de politie was. Deze uitlevering zal zeker in Mali protesten uitlokken want het ICP wordt in Mali gezien als een westerse neokoloniale instelling waar alleen Afrikanen en Joegoslaven worden berecht. Objectief gezien klopt dit ook. IBK zal verweten worden dat hij deze Hassan uitlevert om een wit voetje bij de westerse mogendheden te krijgen. Het zou eerlijker zijn deze man in Mali te berechten. Dus niet in Den Haag. Het gaat dus om een kleine vis.

President IBK
Was IBK gedurende zijn eerste mandaat dan zo’n slechte president? Gezien de omstandigheden zeg ik van niet. Hij heeft de boel bij elkaar kunnen houden. Hij heeft zowel in de westerse als ook in de Arabische wereld een prima netwerk kunnen opbouwen. Hij is afgestudeerd aan de Sorbonne. Ik vermoed dat hij zeker een Frans paspoort heeft. Hij is een zeer goed geïnformeerde man. Kent als geen ander zijn beperkingen. Weet dat de werkelijke orders uit de ambassade van Frankrijk in Bamako komen. Het familielid dat mij belde zei eerlijk dat de groep om hem heen de lakens uitdeelt. De commentator op Europe 1 televisie noemde zijn regering uiterst corrupt. Maar toch blijft hij de man van de Franse politieke elite en daarmee ook van alle vrienden van Frankrijk. Dus ook van de regering in Den Haag.
Waarom heeft IBK geen goede naam in zijn eigen land? Vaak hoor ik dat hij niets heeft gedaan voor het volk. Zijn voorganger ATT heeft nieuwe wegen aangelegd, duizenden huizen laten bouwen voor middenkader o.a. in ATT-Bougou, een wijk die zijn naam heeft gekregen. Het nieuwe vliegveld, de nieuwe universiteit en vele ziekenhuizen zijn door ATT gebouwd, maar pas in de tijd van IBK geopend. Toen ik dat tegen zijn familielid zei hoorde ik: maar wat heeft het volk daaraan. Er is geen werk. De armoede is toegenomen. De onveiligheid ook. Twee-derde van het land is no-go area.
IBK geniet van zijn positie. Hij gedraagt zich als een koning. Mijn Malinese oud-collega noemde hem eens een echte Malinké koning. Dat is hij ook. Hij is altijd op reis. Bezoekt alle hoogwaardigheids-bekleders die hem geld geven.
Zelf denk ik dat IBK op dit moment de beste keuze is. Ik hoop dat jongere en betere kandidaten zich zullen voorbereiden. Liefst niet in een presidentieel systeem waar alle macht bij de president ligt die letterlijk meerderheden in het parlement kan kopen. Ook zal een toekomstige president zich niet moeten laten beïnvloeden door een kliek om hem heen.

Algemene verwarring en onveiligheid in het land
In het Elsevier weekblad van vorige week stond een m.i. goed artikel van de Nederlandse journalist Gerbert van der Aa. Hij geeft een gedetailleerd overzicht van hoe MINUSMA eigenlijk mislukt is. Ook zegt hij openlijk dat de Nederlandse militairen in Gao eigenlijk niks hebben kunnen doen. Ze zitten in hun kamp Castor in Gao. Ook schetst Gerbert van der Aa hoe de onveiligheid bijna overal in het land toeneemt. De Jihadisten-groep het Macina Liberation Front voornamelijk bestaande uit Peuhls krijgt steeds meer invloed. Zij zijn tegen alle westerse invloeden en ook tegen alle bestuursambtenaren komende uit Bamako, tegen alle militairen van het nationale leger en tegen alle scholen waar onderwijs, op westerse leest geschoeid, gegeven wordt. Zelf vergelijk ik dit front met Boko Haram in noord Nigeria.

Mopti onveilig
Zo werden twee westerlingen – Frans en Zwitsers – in Mopti door de MINUSMA geëvacueerd. Zelf verkeerde ik eind december een week in Segou maar later hoorde ik van bevriende en betrouwbare Malinese vrienden dat mijn veiligheid ook in het geding was. Ik vertrouw hen maar weet ook dat mogelijke kapingen ook door hen niet voorzien kunnen worden. Ze vroegen mij niet met de bus naar Mopti te gaan en drongen aan niet langer in Segou te verblijven. Ook ik was een prooi.
Het Elsevier artikel geeft een goed overzicht van de huidige situatie in Mali. De Nederlandse aanwezigheid wordt zinloos en kostbaar genoemd. Verder is vorige weekeinde het vliegveld van Timboektoe door Jihadisten opgeblazen.
Vaak wordt mij advies over de veiligheid in Mali gevraagd, o.a. door Nederlandse toeristen. Mijn advies is heel duidelijk. Neem geen risico’s en voordat je ergens heen gaat, laat je goed informeren. Mijn laatste bezoek aan Mopti was in januari 2017. In december van dat jaar ben ik niet gegaan.

Hoe uit de impasse te komen
Onlangs werd mij door een Nederlander in Mali gevraagd: “hoe anders”? Ik heb hem geantwoord dat ik daarover na wil denken, omdat men diep in het verleden moet graven om te zeggen waar het al mis is gegaan. De waarheid boven water krijgen is erg moeilijk omdat ook in Mali vaak de leugen regeert. De weeffout is m.i. al voor de onafhankelijkheid gemaakt. Noord en zuid Mali zijn cultureel heel erg verschillend. Noord Mali streeft naar onafhankelijkheid of anders naar een soort federalisme. Ik weet dat zuid Mali dat nooit zal toestaan. Het noorden en zuiden zijn altijd met veel moeite bij elkaar gehouden. Iedere 10 jaar brak er weer een rebellie van Toearegs uit die met veel overleg en geld weer werd gesust. Intussen is noord Mali wel heel belangrijk geworden want er zit veel water, fosfaat en ook andere grondstoffen in de bodem zoals uranium en ook aardolie. Ook schijnt de zon er 364 dagen per jaar. Zonne-energie met water samen kan veel waterstofgas produceren. Europa en de Arabische landen lijden onder de crisis van het einde van de fossiele brandstoffen. Noord Mali kan in de toekomst de energieleverancier van Europa worden. Dat betekent dat wie noord Mali controleert ook de controle heeft over de toekomstige energievoorziening van Europa. Vandaar de grote interesse van zowel Europa als ook de Arabische landen. Ik kan me indenken dat een MINUSMA die hoofdzakelijk door westerse landen wordt betaald daaraan zijn bestaansrecht ontleent. Niemand spreekt over deze hypothese maar niemand kan deze ook ontkrachten.
Gisteravond werd ik door een bevriende arts uit Mali gebeld. Toen ik hem vroeg of de invoering van de parlementaire democratie Mali in de ellende heeft gestort antwoordde hij: helemaal mee eens! Ik kan nu een antwoord geven op de vraag van de Nederlander uit Mali. Analyseer eerst de geschiedenis van dit land. Dan krijg je een antwoord op de vraag waarom het mis heeft kunnen gaan. Ook wordt dan duidelijk dat je de geschiedenis niet kunt terugdraaien.
Ontwikkelingshulp heeft gefaald. Militaire interventie ook. Gedane zaken nemen geen keer. Handen af van Mali. Landen als Frankrijk maar ook de USA en China zullen vele stappen terug moeten doen. Als men rust in Mali wil dan zul je Mali over moeten laten aan de Malinezen zelf.
Mijn volgende artikel zal over mogelijke scenario’s gaan om uit de impasse te komen.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV