Rijke mensen sterven niet 

Miriam Grootscholten. Onderzoeksjournalist Anneke Verbraeken doet verslag van haar reizen in Congo en Rwanda tussen 2009 en 2016. Hiermee wil ze bijdragen aan de discussie over de toekomst van deze landen. Van de complexe verhoudingen in het gebied had ze naar eigen zeggen in het begin geen idee. Ze had er ook geen idee van dat elk woord van haar consequenties kon hebben, niet alleen voor haarzelf maar ook voor anderen.

Congo is feitelijk een falende staat: al decennialang zijn er conflicten, zowel burgeroorlogen als conflicten met buurlanden. Congo is in de grond het rijkste land van Afrika dus er valt nogal wat te halen. En hoe meer grondstoffen, hoe meer oorlog. De interne rechtsorde kan al lang niet meer worden gehandhaafd en de huidige president, Joseph Kabila, vaart daar wel bij. Er zouden in december jl. verkiezingen plaats hebben moeten vinden, want de twee wettelijke ambtstermijnen van de president zitten erop. Ze zijn echter verplaatst naar 2018; Kabila wil er nog niet aan dat hij zijn tijd gehad heeft. Het volk leeft in armoede en, in de gebieden waar de grondstoffen worden gevonden, in grote ellende. De Rwandese overheid verdient veel aan de smokkel van grondstoffen.

De VN heeft in Congo al sinds 2006 de grootste (en duurste) vredesmacht ooit zitten: MONUSCO. Hoewel ze feitelijk niet veel hebben kunnen doen aan de vrede, zeggen mensen het een geruststellend gevoel te vinden dat ze er zijn. Naast MONUSCO zijn, met name in Goma, alle denkbare nationale en internationale hulporganisaties met een kantoor aanwezig. Op de internationale NGO’s heeft Verbraeken het niet zo: `(…..) ze hebben geld en grote villa’s en hun medewerkers rijden in grote fourwheeldrives.’ Ze merkt op dat er gekeken wordt naar subsidietrends en dat er geen continuïteit is: projecten duren zelden langer dan twee of drie jaar. Subsidies worden, aldus Verbraeken, vooral aangevraagd om de luxe manier van leven te kunnen bekostigen in de landen waar hulp wordt geboden. Daar kun je een eind in meegaan, maar een luxe leven leiden in Oost Congo lijkt niet echt iets om op je bucketlist te hebben. En er blijken wel degelijk projecten te zijn die werken (zie: artikel `Congo moet niet minder maar juist meer democratie’ van Mart Hovens op Afrika Nieuws)

Verontrustend is dat de lange arm van Paul Kagame, de president van Rwanda, tot in Nederland reikt. De man van zijn opponent Victoire Ingabire, die in Nederland woont, wordt aangewezen als vermeende dader tijdens de genocide. En niet alleen hij: meerdere Rwandezen die in Nederland wonen en vermeend aanhanger van Victoire Ingabire zijn, worden beschuldigd. De IND neemt deze informatie voor waar aan en begint met uitzettingsprocedures. De vraag rijst hoe dat met vermeende oorlogsmisdadigers uit andere landen gaat.

Verbraeken is niet bang mensen tegen de haren in te strijken; naast de NGO’s en de IND krijgen ook de Nederlandse ambassadeur in Rwanda, Frans Makken en Fred Teeven (daar istie weer) ervan langs. Laatstgenoemde vanwege het achterhouden van informatie.
De reizen van Anneke Verbraeken zijn steeds het uitgangspunt, wat dit boek tevens tot informatief materiaal maakt voor de journalist die zich op onbekend terrein gaat begeven. Dat je er niet rijk van wordt en dat het lastig is met je artikelen te moeten leuren bij de bladen, vermeldt ze ook nog maar even. Dan weten we als lezer al dat ze in Rwanda niet meer welkom is en met haar contactpersonen is het niet goed is afgelopen. Maar dit boek is er en het is ontstaan dankzij Verbraekens vasthoudendheid, nieuwsgierigheid en – bovenal – haar reizigersgeest.

Anneke Verbraeken, Rijke mensen sterven niet. Uitgeverij Atlas Contact

Bookmark the permalink.

Comments are closed

  • Nu op Africa Web TV