Spanningen op weg naar de verkiezingen in Congo

Mart Hovens. De spanningen in de Democratische Republiek Congo nemen toe nu de verkiezingen naderen. Het geweld neemt ook toe. Afgelopen week werden we ergens onderweg door de Presidentiële Garde bedreigd toen we per ongeluk een militair voertuig raakten. Een dag later werd ik overvallen door twee jongens. Ze trokken mijn broek- en blousezakken kapot en namen geld en smartphone mee.

Voor de rest kwam ik er gelukkig zonder kleerscheuren vanaf. Er liepen mensen langs maar die liepen snel verder.
Het is vervelend in zo een onveilige stad te leven natuurlijk maar het tekent alleszins de ellende, de werkeloosheid, de uitzichtloosheid en de rechteloosheid hier. Iedereen vecht om te overleven, eerlijk of oneerlijk. En als blanke ben je het ideale doelwit natuurlijk. Naar de politie gaan heeft geen zin. Die vragen alleen maar geld.
Ik lees in de krant dat de politie ook heel (te) actief kan zijn. In de volkswijk Kalamu werden onlangs 10 lijken van jonge crimineeltjes (kulunas) gevonden, vier op een basketbalveldje en zes in een open riool. Ze waren door gemaskerde agenten ontvoerd en vermoord. In 2016 waren er in Kinshasa al acties van de politie tegen stedelijk banditisme. Daarbij vielen 80 doden volgens cijfers van Human Rights Watch.
De VN-vredesmacht MONUSCO rapporteerde deze week dat er in augustus tweemaal zoveel intimidaties, willekeurige aanhoudingen en moorden waren dan in juli. Twee derde hiervan wordt door de politie of het leger gepleegd. Iedere dag wordt gemiddeld één Congolees vermoord door de politie of het leger, en twee door rebellengroepen. De massaslachtingen in de Kasai vorig jaar worden inmiddels ook aan het leger toegeschreven.
Ex-rebellenleider en ex-vicepresident Jean-Pierre Bemba is inmiddels door het Internationaal Strafhof in Den Haag veroordeeld tot 12 maanden gevangenis en 300.000 € geldboete. Er was bewezen dat hij 14 getuigen omgekocht had en vals bewijsmateriaal in elkaar gezet had. Eerder was hij in hoger beroep vrijgesproken van misdaden tegen de menselijkheid zodat hij zich onlangs presidentskandidaat kon stellen. Vanwege de omkoopaffaire werd hij door de Nationale Kiescommissie en in tweede instantie het Congolees Grondwettelijk Hof afgewezen.
De dag ervoor had de regering gedreigd uit het Internationaal Strafhof te stappen (zoals enkele Afrikaanse landen al daadwerkelijk gedaan hebben) omdat ze de rechters verdenken teveel naar bepaalde landen te luisteren. De VS zouden Bemba willen vrijstellen van strafvervolging om hem in Congo op de troon te krijgen en aldus hun commerciële belangen veilig te stellen. Dat is dan dus mislukt. De andere uitgesloten kandidaat, Moise Katumbi, vertrouwen ze waarschijnlijk niet.
Met slechts één serieuze oppositiekandidaat die wél mee mag doen, hebben de afgewezen kandidaten afgesproken om als front op te treden. Het is hun enige kans om de overheidskandidaat Shadary, met al zijn logistieke en communicatieve middelen, te verslaan. Félix Tshisekedi wordt dan hun eenheidskandidaat en zij zullen achter de schermen het beleid mede bepalen (en de revenuen opstrijken). Een gemeenschappelijk programma is er nog niet.
Een kansloze oppositiekandidaat, Jean-Philibert Mabaya, heeft wel zijn programma bekend gemaakt. Hij wil jaarlijks 12 miljard dollar aan de opbouw van vrede, veiligheid en de rechtsstaat, en de socio-economische sectoren besteden. Hoe hij dat denkt te betalen? 2 Miljard uit buitenlandse steun, 4,8 miljard uit de schatkist en een derde recupereren van de 15 miljard die momenteel jaarlijks ‘verdwijnt’. Dat laatste is het officiële cijfer van de inkomsten die nooit de schatkist bereiken. Het regime geeft dus openlijk toe dat er jaarlijks ruim drie keer zoveel inkomsten verdwijnen dan er in de schatkist komen. Zoiets zou Wopke Hoekstra toch nooit ongestraft op Prinsjesdag kunnen verkondigen.
Een zo’n verdwijnact is het Inga III project. De bouw van deze stuwdam die half Afrika van energie zou kunnen voorzien, komt maar niet van de grond. Sinds de verantwoordelijkheid van het project bij de president zelf ligt, is het geld steeds op. De Wereldbank weigert al twee jaar om in deze bodemloze put bij te storten. Tot overmaat van ramp heeft Zuid-Afrika Congo voor de internationale arbitrage gebracht omdat de beloofde stroom het land nooit heeft bereikt. Ze eisen 19 miljoen dollar.
Na België keert nu ook Zuid-Afrika zich openlijk af van het huidige regime in Kinshasa. President Ramaphosa vindt het beledigend dat Kabila de oud-president Mbeki niet als speciale gezant wilde accepteren. Mbeki speelde een belangrijke rol in het Congolese vredesproces dat eindigde in de eerste verkiezingen in 2006. België en Zuid-Afrika zitten in 2019 allebei in de VN-Veiligheidsraad en dat is een grote morele steun voor de oppositie.
Het blijft gespannen en spannend.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV