Steeds meer brandhaarden in Congo

Mart Hovens. Ik ben weer terug in Kinshasa, Congo. Als ik de krant lees en met de bewoners praat, dan lijkt het er niet beter op te worden in dit arme rijke land.

De onderhandelingen over de uitvoering van het oudjaarsakkoord (overgangsregering; verkiezingen in december 2017) zijn nog steeds niet opgepakt. De Congolese staat functioneert nauwelijks nog. Ministers en andere autoriteiten proberen de zakken te vullen, nu het nog kan. De goed betaalde en zwaar bewapende Nationale Garde pakt opposanten op. Sommigen ‘verdwijnen’ daarna. De gewone soldaten krijgen geen soldij maar hebben wel wapens. Ongegeneerd eigenen ze zich geld, eten, drinken en vrouwen toe. Officieel heet dit rebellenbestrijding. Er ontstaan steeds nieuwe brandhaarden.

Tot nu was het redelijk overzichtelijk: in het grondstofrijke Noord- en Zuid Kivu heersen diverse rebellengroepen. Er vallen doden en er vinden verkrachtingen plaats. Dat is al zo sinds de Grote Afrikaanse Oorlog (1996 – 2003). Deze ontstond na de Rwandese genocide en op een gegeven moment namen 9 Afrikaanse landen deel. De oorlog kostte miljoenen mensenlevens en jaagde nog meer miljoenen op de vlucht.

Decennia lang bevechten de Lendu (landbouwers) en Hema (rondtrekkende veetelers) elkaar al in Ituri. Er vonden verschillende massale bloedbaden plaats. Honderdduizenden ontvluchtten het gebied. Dit conflict speelt zich in het oerwoud af en bleef lang verborgen.

In Beni zijn voortdurend confrontaties tussen Maï Maï milities en ordetroepen. De Maï maï noemen zich zo omdat ze denken dat water (maï in het Lingala) hen tegen kogels beschermt. Door de Congolese overheid worden ze als Oegandese rebellen en terroristen gezien.

Rond Goma trekt de beruchte M23 weer rond. Zij zouden in 2013 door de UN-vredesmacht MONUSCO verslagen zijn, maar blijkbaar niet definitief. Zij bestaan grotendeels uit Tutsi en worden waarschijnlijk door Rwanda gesteund. Ze zijn berucht vanwege hun gedrogeerde kindsoldaten. Hun ex-leider Bosco Ntaganda staat in Den Haag terecht voor het Internationaal Strafhof.

Eind 2016 vielen 20 doden in Lisala (Noord-Congo) bij botsingen tussen ordetroepen en aanhangers van de sekte van Simon Kimbangu. Ze werden uit hun woongroep gezet omdat ze volgens de autoriteiten ‘promiscue samenleefden’.

Begin 2017 spelen er diverse conflicten in de provincie Tanganjika. Twa (pygmeeën) en Luba (Bantoes) betwisten elkaars grondgebied. Sinds het begin van dit conflict zijn volgens een UN-rapport honderden burgers aan beide zijden gedood, tientallen dorpen weggevaagd, en tienduizenden gevlucht.

In het westen (Congo-Central) is de Bundu dia Mayala in opstand. Het is een politiek- religieuze cultus die het prekoloniale Kongo-koninkrijk wil herstellen. Dat leidt tot vele confrontaties met de politie. In Kinshasa is vorige week het huis van de leider (tevens parlementslid en tegen het aanblijven van Kabila) Ne Mwanda Nsemi door ordetroepen vernietigd. Hierbij zijn enkele doden gevallen.

In Kananga, Kasaï-Central provincie, zijn volgens een OCHA-rapport recentelijk 140 slachtoffers gevallen bij gevechten tussen militairen en een lokale militiegroep van opstandelingenleider Kamuina Nsapu. Op internet staat sinds een paar dagen een gruwelijk filmpje hoe de militairen de ongewapende burgers afslachten. VN en VS eisen een onderzoek.

Eergisteren is de kerk van de Saint Dominique-parochie in Kinshasa overvallen. Hierbij werden hosties en andere liturgische zaken ontheiligd door de vandalen. Ze zouden (!) leuzen tegen de Bisschoppenconferentie geroepen hebben. Deze is de aanjager van het oudjaarsakkoord en zo kan de schuld bij de oppositie gelegd worden. Vandaag werd een katholieke lagere school door jongeren geplunderd.

Vrijwel alle genoemde streken zijn roodgekleurd op de reisadvieskaart van BuZa. Dat betekent dat bv PUM alle geplande reizen naar het hele land geannuleerd heeft. Jammer voor mijn werk daar.

Congo wordt dus instabieler. Kabila lijkt controle te verliezen in het delfstofrijke land. Of misschien wel: Kabila wil de controle voorlopig verliezen. Als de chaos in een bloedige burgeroorlog uitmondt, kan hij weer alle macht naar zich toetrekken … en als redder des vaderlands als president aanblijven. Een zeer cynische benadering, maar het zou niet voor het eerst zijn in Congo.

Bookmark the permalink.

Comments are closed

  • Nu op Africa Web TV