Terug in Kaapverdië (2)

Aart van der Heide. Vrijdag 1 december was een bijzondere dag. Een ontmoeting met de oud-minister van onderwijs Carlos Reis in het kantoor van de Fundação Amílcar Cabral. Ik heb op zijn ministerie in 1977-78 gewerkt. Toen ik aankwam was hij al aanwezig. Ik noemde hem mijn oude baas maar daarover moest hij lachen.

Een week daarvoor wachtte Pedro Pires daar op me. Mijn of eigenlijk onze film uit 1978 die ik overhandigd heb had grote indruk op hen gemaakt. De film laat zien hoe het onderwijs aangepakt en georganiseerd werd door de net onafhankelijke republiek onder leiding van de PAIGC. Carlos Reis ontving me heel hartelijk. Hij nodigde me uit naar de ACOLP te lopen waar een kleine expositie van oud-strijders ingericht was. Samen liepen we erheen. Onderweg kwamen we veel mensen tegen die hem begroeten. Zo ook de directrice van het lyceum uit die tijd. Allen al met pensioen. Carlos Reis vertelde mij veel over de strijd die zij in de jungle van Guinee-Bissau gestreden hebben tegen het Portugese leger. Hun strijd veroorzaakte uiteindelijk in Portugal de Anjerrevolutie in 1975 en bracht een nieuwe democratische regering aan het bewind. Alle koloniën – Angola, Mozambique, Guinee-Bissau en São Tome e Príncipe – kregen toen hun onafhankelijkheid en wel onder leiding van hun bevrijdingsbewegingen de MPLA, FRELIMO en de PAIGC. De PAIGC werd later veranderd in PAICV en dat betekent de Partido da Independência de Cabo Verde.

Het is nu meer dan 40 jaar geleden maar de oud-strijdersgeest bestaat nog. Het is een open maatschappij geworden met een meerpartijensysteem, een gekozen parlement en vooral veel vrijheid wat dat ook moge zijn. Kaapverdië heeft nooit burgeroorlogen gekend zoals Angola en Mozambique waar de MPLA tegen UNITA vocht en het FRELIMO tegen RENAMO. Ook heeft Kaap Verdie nooit de strenge marxistische leiders gehad zoals Samora Machel in Mozambique heeft gekend. Pater Amadeus, een Italiaanse pater die ik in Nova Mambone leerde kennen, was door FRELIMO opgepakt en had lange tijd in Niassa in werkkampen gezeten. Al deze landen hebben nu de vrijemarkteconomie omarmd en worden net als in Europa door grote multinationals geregeerd. Wij noemen dat gewoon kapitalisme. Op het terrasje café Sofia waar ik altijd ga lunchen kwam ik de huidige president tegen. Hij zat daar ook zonder lijfwacht met een aantal vrienden te praten. Natuurlijk kreeg ik een hand van hem. Kende hem nog toen hij ambtenaar op buitenlandse zaken was.

Ik ben nu een aantal malen over het hoofdeiland Santiago gereden. Ondanks het uitblijven van de regens is het binnenland nog groen. Na de onafhankelijkheid in 1975 heeft onder leiding van de PAIGC een geweldig groot herbebossingsprogramma plaats gevonden. Chicco Barbosa was de grote uitvoerder daarvan. Hij is aan een ernstige vorm van suikerziekte gestorven. Toen ik zijn zoon sprak zei ik hem trots op zijn vader te zijn vanwege het goede werk dat hij heeft geleverd. Carlos Reis liet me de foto’s van alle gestorven guerrillastrijders zien. Onder de vele mannen prijken ook 6 vrouwen.

Toen ik de oud-minister van onderwijs vroeg naar het grote aantal jongeren die allemaal opgeleid worden – hij vertelde mij dat Kaapverdië 10 universiteiten heeft – gaf hij een antwoord dat mij niet bevredigde: dat probleem moeten zij nu oplossen. Eigenlijk wilde hij zeggen dat hij dat niet weet. De revolutie heeft dan wel veel welvaart gebracht maar kan onmogelijk werk voor iedereen scheppen. Ook Orlando Mascarenhas, de oud-president van het Instituto Cabo-verdiano de Solidariedade, maakte me duidelijk dat men niet weet hoe dit probleem aan te pakken. Vroeger gingen veel Kaapverdianen als emigrant naar Amerika of Europa maar met Trump als president in de VS en de huidige EU is dat niet meer mogelijk. Wel hoor ik vaak dat veel geld wordt verdiend met de doorvoer en de handel in cocaïne komende uit Latijns-Amerika. Als ik vraag hoe al die mooie huizen hier betaald worden dan krijg ik informeel steeds weer hetzelfde antwoord: drogas. Dit alles gaat naar Europa hoor ik telkens weer.

In Cidade Velha logeer ik bij Djibiloto, een Kaapverdiaan die in Brugge heeft gewerkt. Zijn vrouw is Vlaams. Ook kom ik Eurico tegen die z’n hele leven in Lille heeft gewerkt en nu in Portugal leeft. Ze hebben allen een redelijk pensioen in Europa opgebouwd. Ze zijn oud maar nog gezond. Europa heeft hen goed gedaan maar ze voelen zich 100% Kaapverdiaan. Mascarenhas vertelt mij over de periode na de onafhankelijkheid toen er veel steun uit Europese landen kwam. In Nederland waren dat NOVIB, ICCO en de Mondlane Stichting. Voor mij nog bekende tijden. Jan Pronk en Max van der Stoel stimuleerden dat. De naam van Jan Pronk hoor ik hier af en toe nog. Toen ik terug kwam uit Cidade Velha lagen er twee dikke boeken voor me met alle toespraken van Pedro Pires toen hij president was.

Kaapverdië is opgegaan in de vaart der volkeren. Ze hebben bewezen hun eigen problemen te kunnen aanpakken en ook te kunnen oplossen. Ondanks het feit dat ze geen geld hadden maar wel een eigen visie. Hun visie was goed. Ook hier heeft iedereen een mobieltje. In restaurants en op de vele pleinen kijkt iedereen op zijn/haar mobieltje. Ik laat hem thuis want wil zien hoe het leven zich hier heeft ontwikkeld. Ik rijd in mooie auto’s op goed geasfalteerde wegen. Ik hoor dat het geld uit Brussel komt en dat Portugese bedrijven dat uitgevoerd hebben.

Er is één vraag die ik niet durf te stellen: waarom zijn jullie niet bij Portugal gebleven? Dan hadden jullie kunnen profiteren van de vele regionale ontwikkelingsfondsen en hadden jullie overal in de EU kunnen reizen en werken.

Hier ontdek ik wat ik in Angola ook ontdekte: A luta continua mais a vitoria não é certa! Geen regens, grote jeugdwerkloosheid, welvaartsziekten etc. De laatste dag ga ik met Lenita lunchen. Ze zal mij ophalen. Haar zus woont in Amsterdam. Veel Kaapverdianen wonen en werken in Rotterdam. Het aantal echtscheidingen hier ligt heel hoog. Hoort ook bij de moderne ontwikkeling. Wat me ook opvalt is dat niemand het over “metoo” heeft. Niet aanwezig of een heel volle beerput? Gisteravond Yolanda gedag gezegd. Ze had de avond met oud-leerlingen voor me georganiseerd. Ontmoette ook haar zoon Po Po die festiviteiten manager is. Zij heeft 6 honden en 4 katten. Kaapverdianen houden van festiviteiten, zijn trots maar ook heel moedig.

Ik mag terugkijken op een mooi bezoek. Ik hoop ooit eens terug te komen maar dan als toerist. De eilanden zijn oh zo mooi. Je kunt je hier heel goed ontstressen. Bij thuiskomst stuurde Orlando Mascarenhas me een mail met de mededeling dat mijn bezoek voor hen een teken van vriendschap was. Ik zal hem antwoorden dat ik er trots op ben dat ik heb kunnen bijdragen aan hun ontwikkeling. Het bezoek heeft mij goed gedaan. Hun revolutie heeft tot een veel rechtvaardiger samenleving geleid. Hun leiding had visie. Ik ben er zeker van dat de huidige leiding van het land de huidige en toekomstige problemen durven aan te pakken en hopelijk kunnen oplossen. Hun voorgangers hebben dat bewezen.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV