Terug in Kaapverdië

Aart van der Heide. De titel van dit stuk doet nogal nostalgisch aan maar voor mij is het belangrijk. Ik heb vooral over Mali en Angola geschreven. Voor ons westerlingen moeilijke landen waar in Angola een strijd tussen oost en west werd uitgevochten en in Mali een strijd tussen west en jihadisme.

Ik ben 40 jaar geleden in Kaapverdië begonnen met mijn werk en kom hier nu terug om oude contacten te zien en natuurlijk te ervaren hoe dit mooie land na 42 jaar onafhankelijkheid zich heeft ontwikkeld. Het is fijn om terug te zijn en in een land te zijn waar de situatie voor gewone mensen alleen maar beter is geworden. Ik ontmoet oud-collega’s en vrienden en telkens weer geniet ik van de hartelijkheid van de mensen. Heel vaak vallen de woorden “saudades” en “amizade”. Ik word hier overal als amigo ontvangen. Ben gewend door mijn afkomst en nationaliteit te kijken naar verbeteringen en cijfers maar na enkele ontmoetingen laat ik dat maar achterwege. Pater Kok leerde mij ooit dat voor Afrikanen vooral de “relações humanas” gelden.

Nederland of Holanda zoals het hier heet is voor veel Kaapverdianen een rijk land. Dat is het ook. Ik word na aankomst opgehaald door een vriendelijke chauffeur van het hotel. De vlucht met Royal Air Maroc is voorspoedig verlopen. Ik krijg een fijne kamer in het hotel en wordt de volgende morgen bij de receptie vriendelijk in het Nederlands aangesproken door Johnny die in Rotterdam is geboren maar vanwege de stress dit ontwikkelde land heeft verlaten en nu als medevennoot in het hotel werkt. De eigenaar Adão heeft zijn geld ook in de zeevaart verdiend en wijselijk geïnvesteerd in een mooi hotel waarin nogal veel Kaapverdianen zitten die vanuit de diaspora hun moederland weer bezoeken. Alle jonge Kaapverdianen hebben Engelse namen zoals Patrick, Johnny, Edson, Monica etc. terwijl de oudere nog mooie Portugese namen hebben. Praia de hoofdstad is een grote metropool geworden en alle wegen zijn geasfalteerd. Er rijden veel taxi’s rond. Er zijn nu twee universiteiten en vele banken. Een rijke Chinees zet op het eiland in de baai een groots complex neer met vele hotels, winkels, banken, casino’s enz. Het land is opgenomen in de vaart der volkeren en telt dus internationaal mee. Overal is internet en met je visa-card kan ik overal geld pinnen. Je moet dan wel geld op je rekening hebben en na enkele dagen kom ik erachter dat veel mensen hier dat niet hebben.

Ik ben uit Nederland vertrokken waar de zwarte Piet en de racisme discussie weer is opgelaaid. Ik behoor nu tot de groep van oudere blanke hoogopgeleide mannen en kreeg vanmorgen uit Rotterdam een nogal boos bericht dat mij duidelijke maakte dat ik tot de “génération passée” behoorde en in Afrika als witte geprivilegieerde man als Messias door onwetende Afrikanen wordt behandeld. Degenen die me dit schreef komt zelf uit Afrika. Heeft met Nederlandse beurs een universitaire opleiding genoten en de Nederlandse nationaliteit aangenomen. Toen ik Jorge mijn oud-collega die ook Afrikaan is dit bericht liet zien werd hij boos. Wij zijn nooit onwetend geweest. Als ik jou als vriend wil ontvangen dan doe ik dat vanwege de waardering die ik heb. Hij noemde de Afrikaan uit Rotterdam een racist.

Kaapverdië is ooit ontstaan vanuit Portugese koloniale activiteit. De slavenhandel waaraan ook Portugal actief deelnam had tot gevolg dat een nieuwe bevolking ontstond. Vermenging van Europeanen met Afrikanen leverde een nieuwe bevolking op met allerlei mengvormen en een eigen taal, het creools. Ook hier merk ik dat de meer blanke bevolking de boventoon voert over de Afrikaanse. Een oud-collega, zij is Portugese en was getrouwd met een Kaapverdiaan, legde me ooit uit dat de trots van de Kaap
Verdianen terug te voeren is op het slavenbestaan.

Het land is een voorbeeld van hoe een voormalige kolonie zich naar Europees model heeft ontwikkeld. Al deze staatsinstituties zijn op een voorbeeldige wijze ingevoerd en functioneren daarbij ook prima. Iedereen die een baan bij de overheid heeft gehad mag op z’n 60 ste al met pensioen en de uitbetaling werkt prima. Overal is nu elektriciteit en stromend water. Er zijn geen jihadisten want iedereen is trouw katholiek of protestant. De verbinding met het buitenland is prima geregeld. Vele internationale vliegmaatschappijen hebben een dagelijkse verbinding. Tussen de eilanden vliegt de nationale luchtdienst TACV met eigen vliegtuigen. Eigenlijk een voorbeeldig land en voor toeristen een paradijs. Een voorbeeld voor veel Afrikaanse landen maar ook voor de Nederlandse ontwikkelingssector. Toen ik in 1977 aankwam was het een arm land. Nu veertig jaar later een ontwikkeld land.

Toch zie ik ook een aantal negatieve sectoren. Veel jongeren die een westers leven willen leiden hebben daar helaas geen geld voor. Grote groepen zijn zonder werk. Ze leven nog thuis bij hun ouders en vaak van geld dat opgestuurd wordt door familie in de diaspora. Landen als de VS – Boston -, Portugal – Lisboa – en natuurlijk Holanda – Rotterdam – zijn plekken waar veel Kaap Verdianen leven en werken. Rotterdam kent een grote gemeenschap van Kaapverdianen die bijna allemaal werken en geld verdienen. Johnny vertelt me dat hij in Rotterdam is geboren, een Nederlands paspoort heeft en een goede mbo opleiding had en daarbij een goede baan als ICT-er in Den Haag had. Toch beviel de stress hem in Nederland niet. Trouwde met een vrouw uit Kaapverdië en ging weer terug naar het land van zijn ouders. Hij runt nu een reisbureau en ontvangt regelmatig Nederlandse toeristen. Hij vindt Nederland een topland waar hij goede kansen had en nooit last van zijn kleur heeft gehad. “Als je je aanpast en wilt werken” dan zit je daar prima. Hij lacht om de zwarte Piet discussie en zegt daar niet aan mee te doen. “Wij hebben Sinterklaas nooit gevierd want dat is een feest voor de blanke Nederlanders”. De burgemeester van Rotterdam en Arnhem is een Marokkaan en de minister van binnenlandse zaken een Zweedse. Ik moet meteen denken aan de felle reactie die ik vanmorgen uit Rotterdam kreeg. Waarom zoeken de buitenlanders met een Nederlands paspoort geen steun onder die blanke oudere mannen en vrouwen? Ik heb me nog nooit een geprivilegieerde Messias in Afrika gevoeld. Mijn beste vriend was Afrikaan en “zwart”, daarbij een moslim en we dronken samen bier. Hij is helaas overleden en zijn eerste zoon noemt mij nu “vader”.

Kaapverdië mag trots op zijn ontwikkeling zijn en ik ben er trots op dat ik daaraan heb mogen bijdragen.

Bookmark the permalink.

Comments are closed

  • Nu op Africa Web TV