Tweede ronde presidentsverkiezingen Mali: een herhaling van 2013?

Fred van der Kraaij. Bamako, Mali – Woensdag 8 augustus j.l. werd de definitieve uitslag van de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Mali officieel bekendgemaakt. Geen enkele kandidaat behaalde meer dan 50% van de stemmen. Twee kandidaten, de zittende president Ibrahim Boubacar Keïta en de leider van de oppositie, Soumaïla Cissé, gaan door naar de tweede ronde. Deze zal a.s. zondag 12 augustus worden gehouden.

Ibrahim Keita, beter bekend onder zijn initialen (‘IBK’), is de grote winnaar van de eerste ronde, die op 29 juli werd gehouden. Met 41,68% van de uitgebrachte stemmen ligt hij ver voor op zijn naaste concurrent die slechts 17,78% van de stemmen kreeg. Maar er waren ook niet minder dan 24 kandidaten voor het hoogste ambt in Mali, waaronder één vrouw. De opkomst van de kiezers bedroeg 42,7%, wat lager was dan tijdens de voorgaande presidentsverkiezing in 2013 (48,98%), maar hoger dan in eerdere jaren. In 2007 en 2003 bedroeg de opkomst slechts 36% resp. 38%; in de jaren negentig van de voorgaande eeuw zelfs nog lager: 29% in 1997 en 21% in 1992.
Tot zover de feiten. Dan nu het commentaar.
Mali is een land in crisis. Een grote VN-troepenmacht probeert al jaren de situatie in het land te stabiliseren. Diverse oorzaken belemmeren een snelle en effectieve aanpak. Een beperkt interventie-mandaat en de enorme uitgestrektheid van het land, zo groot als Frankrijk en Spanje samen, staan een doorslaand succes in de weg. MINUSMA, de VN-missie, is de laatste jaren zelfs de dodelijkste thans opererende VN-missie geworden. Frankrijk opereert afzonderlijk met een militaire interventiemacht (‘Barkhane’) die wél een ‘license to kill’ heeft en daarvan ook ruim gebruik maakt. De terroristenbestrijders van Barkhane oogsten nu en dan successen, maar de beslissende klap blijft uit.
Door de onveilige situatie in grote delen van het land konden 871 stembureaus hun deuren zelfs niet openen, waardoor ruim 245.000 ingeschreven kiezers niet konden stemmen (3% van het totaal). Dit trof vooral kiezers in het midden van het land, in de regio Mopti. Ruim 80% van de kiesgerechtigden konden daar niet stemmen.
IBK won in nagenoeg alle kiesdistricten, maar de meeste stemmen behaalde hij in het bevolkingsrijke zuiden van het land. Opmerkelijk genoeg won hij ook in het noorden, een onrustige regio waar de laatste jaren geen minister of zelfs president een voet zette. In 2014 verjoeg de bevolking van Kidal, in het uiterste noorden van Mali en ‘Toeareg-hoofdstad’, de toenmalige minister-president, Moussa Mara, die door een MINUSMA-helicoper moest worden gered. Tot grote verbazing – en bewondering – van velen bezocht president Keïta tijdens de verkiezingscampagne het noorden, een uitstekend voorbereid en georchestreerd bezoek dankzij de kundige rechterhand van IBK, zijn minister-president Soumeylou Boubèye Maïga. Midden juli bezocht president IBK de noordelijke steden Gao en Kidal. Het is tekenend voor zijn diplomatieke vaardigheden dat zijn bezoek hier zonder enig incident verliep. Op de stemdag, 29 juli, lag het opkomstpercentage in de regio Kidal hoger dan in de rest van het land, 88%. IBK verzamelde hier 80% van de uitgebrachte stemmen, tegen slecht 6,5% voor zijn grootste tegenstander, de noorderling Cissé. Het feit dat de traditionele chefs de stemkaarten ophaalden en distribueerden zal niet vreemd zijn aan dit buitengewone resultaat. Het gewicht dat deze stemmen in de schaal leggen is echter gering; zij vertegenwoordigen minder dan 0,5% van het electoraat. De totale bevolking van de regio Kidal bedraagt minder dan 80.000 inwoners.
Er zijn meer meldingen en klachten over onregelmatigheden tijdens de eerste ronde en waarnemers, als die van de EU, hebben benadrukt dat tijdens de tweede ronde de transparantie dient te worden gewaarborgd. Het constitutionele hof dat de officiële uitslag bekend maakte heeft echter alle klachten van tafel geveegd. Het wachten is nu op het resultaat van de tweede ronde, een beslissende ronde die naar alle waarschijnlijkheid IBK weer gaat winnen. Zoals in 2013, toen hij ook Soumaïla Cissé in de tweede ronde versloeg, met zelfs 78% van de uitgebrachte stemmen tegen Cissé slechts 22%. Voordat in augustus 2013 de officiële uitslag bekend werd gemaakt begaf Soumaïla Cissé zich al naar het huis van zijn tegenstander om hem te feliciteren met de overwinning. Een sportieve verliezer. ‘Op zijn Malinees’ concludeerden Mali-kenners. Ondanks alle geweld in dit West-Afrikaanse land zijn er nog veel redelijke mensen in dit land waar praten, praten, en nog eens praten, de gebruikelijke manier is om problemen op te lossen. IBK ‘beloonde’ zijn verslagen tegenstander door hem te erkennen als de leider van Mali’s oppositie met een jaarlijks budget uit de staatskas van 500 miljoen Franc CFA, omgerekend 762.000 euro.
Wil dit zeggen dat de verkiezingen in Mali een gelopen race zijn? Nee. Naar alle waarschijnlijkheid verliest Soumaïla Cissé weer de tweede ronde, maar hij is druk bezig goede afspraken te maken met belangrijke religieuze leiders, die hij onlangs heeft bezocht en wiens steun hij heeft verkregen. Verder wordt er achter de coulissen hard gewerkt aan allianties. Onder de 22 presidentskandidaten die uitgeschakeld werden in de eerste ronde bevinden zich enkelen die een belangrijke schare supporters achter zich hebben, zoals voormalig minister-president Cheick Modibo Diarra en Aliou Boubacar Diallo, een rijke zakenman, die als derde en vierde eindigden met elk 7% van de stemmen. De meeste verslagen presidentskandidaten zijn uit op een vorm van beloning voor hun alliantie met de winnaar: een overheidsbaan of begunstiging bij overheidscontracten. Zo werkt de democratie in Mali en en veel andere Afrikaanse landen nu eenmaal.
Van groot belang is echter dat de verkiezingen rustig en zonder geweldsincidenten zijn verlopen. Velen vreesden het mogelijke geweld. President Keïta staat voor een grote uitdaging indien hij zondag de tweede ronde wint. In de afgelopen vijf jaar heeft hij de Toeareg-opstand weten te sussen, al blijft deze vrede zeer fragiel en moeten grote delen van het getekende vredesakkoord nog worden uitgevoerd. Verschillende terroristenorganisaties bedreigen de politieke rust met hun frequente aanvallen, terwijl ook verschillende bevolkingsgroepen met elkaar zijn slaags geraakt, wat geleid heeft tot ernstige mensenrechtenschendingen. Economisch heeft Mali het goed gedaan tijdens zijn eerste mandaat. Mali is nu de derde economie van West-Afrika – na de reus Nigeria en het stabiele Ghana. Onder IBK besteedt Mali 15% van de staatsbegroting aan de landbouw. Een andere grote prioriteit van IBK is de opbouw van een goed geoutilleerd leger, goed voor 22% van de begroting. De derde pijler onder zijn beleid is de verbetering van de infrastructuur in dit uitgestrekte land, vaak met behulp van het buitenlandse fondsen.

Indien hij a.s. zondag wordt herkozen heeft IBK vijf jaar de tijd om van Mali weer het vredige, politiek stabiele land te maken dat het vroeger was. Zal hij hierin slagen? Als afstammeling van de beroemde Keïta-dynastie kan hij het zich eigenlijk niet permitteren te falen.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV