Uberurbanisatie in Kinshasa

Mart Hovens. De urbanisatie van Kinshasa (Democratische Republiek Congo) neemt dramatische vormen aan. De populatie wordt momenteel op 12 miljoen geschat. Iedere dag komen er meer dan 1000 inwoners bij. Ze komen van het verarmde platteland of uit de vele conflictgebieden. Kinshasa is inmiddels de grootste francofone stad ter wereld. Het veranderde van Kin la Belle (Kin de Mooie) naar Kin la Poubelle (Kin het Vuilnisvat).

De grote verkeersaders richting het centrum zitten vol gaten en staan vol voertuigen. Aan weerszijden hoopt het vuilnis zich op. Meestal staat de verkeersstroom muurvast. De passagiers van de uitpuilende busjes (Esprit de Vie, maar meestal verbasterd tot Esprit de Mort) stappen dan uit en lopen de kilometers die hen van het centrum scheiden. Ze wurmen zich langs de files want er zijn geen voet- of fietspaden. In de oneindige volkswijken onderweg lijken de huisjes tussen de modderpaadjes op elkaar gepropt. Duizenden mensen bewegen zich tussen de plassen en afvalhopen.

Het is daarom niet verwonderlijk dat op het Kinsuka kerkhof golfplaten hutjes tussen de graftomben verschijnen. De kerkhofbeambten worden omgekocht en tussen de doden houdt men zich in leven met al dan niet obscure bezigheden. Overal in de stad worden kavels op willekeurige wijze en voor steeds meer smeergeld verdeeld. Het is de urbanisatie van de armoede.

Voeger bouwde men de huizen om de moerassige plaatsen in de stad heen, die waren er voor de verbouw van gewassen. Later verschenen hier legerkampen die het rijke centrum van de volkswijken moesten afschermen. Nu is het er volgebouwd met huizen voor de rijkeren. De stroompjes in de moerassen zijn omgeschakeld naar afvoergoten voor menselijk en huishoudelijk afval. Nergens worden deze open rioleringen gekanaliseerd. Bij plensbuien treden ze buiten hun oevers.

Vorige week donderdag was er een geweldige stortregen. Hele wijken hebben onder water gestaan. Modderstromen hebben de schamele hutten op de hellingen vernietigd. Muren zijn door het natuurgeweld neergestort. Veel inwoners zijn op hun daken gevlucht en brachten daar de nacht door. De verdronken huisgenoten werden noodgedwongen op het dak gelegd. Ook bij onze achterburen zijn 2 kinderen omgekomen. Het aantal dodelijke slachtoffers is 44. Verschillende bruggetjes en wegen zijn ingestort. De elektriciteitscentrale van de stad stond ook onder water. De hoogspanning is eraf gehaald om nog meer slachtoffers te voorkomen.

Ons huis staat op een laag punt in onze wijk. Het kantoordeel en het terras zijn zelfs boven een beekje aangelegd. Overal om ons heen is hoogbouw verschenen en alle huisvuil voert af op het beekje onder het kantoor. Vorig jaar al was ons huis overstroomd. Wij dachten dat dat eenmalig was maar nu blijkt het toch structureler. Is het de klimaatverandering of de gebrekkige waterhuishouding van de stad? Weer stond onze binnenplaats en garage helemaal onder water. In huis kwam het water tot 1,5 m hoog, op kantoor tot 0,50 m. We hadden onze spullen voor de vakantie wat hoger gelegd, maar alles is desondanks door het modderige water meegesleurd. De meeste spullen zijn als verloren te beschouwen. Voor de Congolezen is dat veel erger natuurlijk, die zijn het weinige dat ze hadden nu ook kwijt. Elders in het land heerste al een cholera-epidemie. Met de wateroverlast in de uiterst dichtbevolkte volkswijken is het risico hierop in Kinshasa groot. De materiële schade is niet bekend maar zal in de miljoenen lopen. Niemand (ook wij niet) is verzekerd tegen dit soort catastrofes. De staat komt de schade niet herstellen en biedt evenmin hulp (maar heeft wel 2 dagen van nationale rouw afgekondigd). En de mensen hebben het toch al zo slecht de laatste tijd. Maar zoals altijd zal het Congolese optimisme zegevieren en zal iedereen weer zijn huisje opbouwen en zijn kostje bij elkaar scharrelen.

Had deze ramp voorkomen kunnen worden? In Nederland wel, in Congo niet. In Nijmegen staat de Waal erg hoog maar is er geen sprake van schade. In Kinshasa is geen functionerend stadsbestuur dat de uitgifte van kavels had kunnen reguleren. Veel ambtenaren en andere tussenpersonen profiteren van de anarchistische uitgave van bouwgrond. De watermaatschappij Regideso besteedt geen geld aan de aanleg van sanitaire afwatering zoals riolering. De beekjes en open afvalgoten liggen vol plastic en ander afval en worden nooit schoongemaakt. Met de nieuwbouw verschijnen overal muren die het water tegenhouden en naar de diepst gelegen plaatsen voeren. Mensen met wat geld leggen zandzakken rond hun huis, met hetzelfde effect. De armen en de mensen die onderop wonen krijgen al dat water over zich heen.

Nu de mensen echt alles verloren hebben, komt er misschien eindelijk een kantelpunt in de politieke impasse. Ze hebben geen toekomstperspectief meer en marcheren dan op het presidentieel paleis af. Dan heeft de overstroming nog wat opgeleverd. Maar anderzijds zullen de dagelijkse beslommeringen alle energie opeisen en gebeurt er niets. En wij … wij zoeken een nieuwe, hoger gelegen woning annex kantoor.

Bookmark the permalink.

Comments are closed

  • Nu op Africa Web TV