Verkiezingen in Congo?

Mart Hovens. Onlangs was ik bij een debat over de vraag of verkiezingen wel nuttig zouden zijn voor de Democratische Republiek Congo. De meningen waren nogal verdeeld. Mijn eigen vraag aan het panel was: geen verkiezingen, maar wat dan wel?!

De verkiezingen zijn gepland voor 23 december 2018. De Congolezen hebben er twee jaar op moeten wachten maar het blijft uiterst schimmig of president Kabila niet een nieuwe reden voor uitstel bedenkt. De toegenomen spanningen in beide Kivu-provincies en in de Kasai zouden een vredige en transparante stembusgang in de weg staan. Tijdens het debat werd Congo vergeleken met Syrië, maar dan dat Assad, rebellen en IS samen voor het Congolese regime stonden, dat de bevolking bestreed. Sinds 1996 zijn hierbij zo’n dan 6 miljoen doden gevallen, vooral onschuldige burgers. Cultureel ondernemer Angélique Mbundu en rapper Badi benadrukten het belang om in Nederland zoveel mogelijk informatie te geven over Congo. En daarnaast over wat wijzelf aan de vastgelopen politieke en economische situatie kunnen doen, zoals het kopen van producten zonder bloedmineralen.

Nadia Nsayi van de Belgische NGO Broederlijk Delen pleitte voor verkiezingen. Want dat is meer dan een stembiljet in een bus doen, dat is ook een proces van bewustmaking op het gebied van democratisering en mensenrechten. Verkiezingen zorgen ervoor dat corrupte en megalomane presidenten naar huis gestuurd kunnen worden, en dat de instituties van de rechtsstaat opgebouwd kunnen worden. Kabila is al 17 jaar aan de macht (overigens slechts de helft van veel van zijn collega’s in de regio) zonder dat het land zich maar een millimeter verder ontwikkeld heeft. Publicist Alphonse Muambi had geen vertrouwen in verkiezingen. De internationale gemeenschap die dat zo graag wil (en dat ook wil financieren) is dezelfde die Rwanda en Oeganda al jarenlang steunt als ‘nieuwe democratieën’. Dit komt volgens hem voort uit schuldgevoel omdat ze toentertijd niets tegen de genocide in Rwanda ondernomen hebben. Nu staan ze toe dat beide landen Oost-Congo leeg plunderen.

Het draait volgens hem allemaal om geld. Het plunderen maar ook het omkopen van de oppositie. Hoe langer een politicus in de oppositie zit, hoe armer hij wordt en hoe makkelijker hij met wat geld naar de meerderheid te lokken is. Kabila, zijn familie en zijn meerderheid zijn rijk genoeg. De Congolese vredes-NGO’s staan ver van de bevolking en schuren soms tegen de overheid aan. De enigen die zich nog niet hebben laten corrumperen zijn de katholieke kerk en enkele jongerenbewegingen.

De oppositie blijft verdeeld en mist enig politiek programma. Ze lijkt meer op machtsovername dan op verandering gericht. Zelfs binnen de UDPS, de grootste oppositiepartij raakt men het niet eens over de strategie om Kabila kwijt te raken: 2018 een overgangsjaar laten worden zonder Kabila, of de verkiezingen eind dit jaar afwachten en hopen dat Kabila zich niet voor een ongrondwettelijk derde mandaat meldt.

De belangrijkste oppositieleider bevindt zich als balling in het buitenland en maakt geen aanstalten terug te komen. Hij heet Moise Katumbi en is van Grieks-Joods- Congolese afkomst. Bij de Zairisatie van Mobutu heeft hij bedrijven opgekocht en daaraan flink verdiend. Hij was de jongste gouverneur van de rijke Katanga-provincie en zorgde via wetten dat het vooral met mijnbouw verdiende geld binnen Katanga bleef. Een deel van dat geld ging naar infrastructuur, onderwijs en gezondheidszorg, wat zijn populariteit verhoogde, maar een ander deel verdween in zijn eigen zak. Hij is de eigenaar van een van de beste voetbalclubs van Afrika, Tout Puissant Mazembe, heeft een voetbalacademie opgericht, en bezit een eigen wildpark. Katumbi steunde Joseph Kabila maar moest vluchten toen die hem te populair vond worden en hem beschuldigde van corruptie en van het werven van huurlingen tegen zijn regime. Daarvóór leek een Poetin-Medvedev- constructie in de maak: Kabila en Katumbi afwisselend president en premier.

Wat treft de volgende president van de Democratische Republiek Congo eigenlijk aan? Een failed state. Een rotte vrucht, die van binnen leeg gevreten wordt door Rupsjes Nooitgenoeg. Als de machtswisseling nog lang op zich laat wachten, zal de vrucht verschrompelen en beschimmelen. Maar misschien wordt de rups binnenkort wel opgegeten door een mooi vogeltje. Of misschien overleeft de rups het en verpopt hij zich tot kleurige vlinder. Dan zal Congo zijn rijkdom en eigenwaarde terugkrijgen.

Bookmark the permalink.

Comments are closed

  • Nu op Africa Web TV