Voormalig stervoetballer George Weah nieuwe president van Liberia

Fred van der Kraaij. Op Tweede Kerstdag gingen de Liberianen voor de tweede en laatste ronde van de presidentsverkiezingen naar de stembus. De keuze was tussen de voormalige internationale topvoetballer George Weah en de huidige vice-president, Joseph Boakai.

Twee dagen later al kwam de voorlopige uitslag. Na telling van 98% van de stemmen had George Weah 61,5% en Joseph Boakai 39,5% van de stemmen. George Weah wordt dus de opvolger van de huidige president, Ellen Johnson Sirleaf, die na twee ambtstermijnen niet meer herkiesbaar is.

Er werd al maanden met spanning naar de tweede ronde uitgekeken. Op 10 oktober j.l. was de eerste ronde van de presidentsverkiezingen gehouden, waarbij geen van de 20 kandidaten de vereiste 50% plus 1 stem haalde, zodat een tweede ronde moest volgen. Beschuldigingen over stembusfrause van een van de verliezende kandiaten leidden in eerste intantie tot uitstel van de tweede ronde, oorspronkelijk gepland voor 10 november. Iedereen, zowel in Liberia als daarbuiten hield zijn of haar hart vast. Gevreesd werd voor politieke onrust in dit straatarme West-Afrikaaanse land, dat een recente geschiedenis van gruwelijke burgeroorlogen kent. Wonder boven wonder hebben de Liberianen de uitspraak van het Hooggerechtshof, die een oordeel moest vellen, vreedzaam afgewacht en gerespecteerd. Het Hooggerechtshof oordeelde dat van grootschalige fraude geen sprake was. Dit maakte de weg vrij voor de finale ronde, op 26 december.

Met een kiezersopkomst van ruim 50% was deze aanmerkelijk lager dan die tijdens de eerste ronde (75%). De overwinning van George Weah, ooit door de FIFA uitgeroepen tot beste voetballer van de wereld, in 1995, is opmerkelijk . Ik wil hier graag enkele kanttekeningen bij plaatsen: drie positieve en drie kritische reacties. Laat ik positief beginnen.

Liberia is een land met een bijzondere geschiedenis. Het land is gesticht door vrijgelaten Amerikaanse slaven die in 1847 de republiek Liberia uitriepen. Liberia is hierdoor Afrika’s oudste republiek. Eigenlijk begon Liberia als een Amerikaanse kolonie, met zwarte Amerikaanse kolonisten, die zich om deze reden Americo-Liberianen noemden. De inheemse bevolking werd door hen onderdrukt. De eerste twaalf presidenten van Liberia waren zelfs in de Verenigde Staten geboren. Pas na een bloedige militaire staatsgreep, in 1980, werd het land voor het eerst in zijn geschiedenis geleid door een inheemse president, afkomstig van een van Liberia’s 16 stammen. Weinig democratisch dus, zonder verkiezingen, ook al legitimeerde de nieuwe leider, Samuel Doe, zijn leiderschap door vervalste presidentsverkiezingen in 1985. De verkiezing van George Weah is om die reden uitzonderlijk en historisch. Voor de eerste keer in de geschiedenis van Liberia is een inheemse Liberiaan democratisch tot president van het land gekozen. Dit is heel belangrijk. Liberia schudt hiermee het koloniale verleden waarin het werd bestuurd door een kleine elite van Americo-Liberianen (die nog geen 5% van de totale bevolking vormde) verder en wellicht voorgoed van zich af.

Mijn tweede positieve opmerking is dat de verkiezingen rustig zijn verlopen, ondanks de beschuldigingen van fraude en de strubbelingen na de eerste ronde. Misschien komt het doordat de Liberianen na veertien jaar burgeroorlog moe zijn van het geweld. De twee burgeroorlogen (1989 – 2003) kostten naar schatting een kwart miljoen mensen het leven, velen zijn nog steeds getraumatiseerd. De zittende president Ellen Johnson Sirleaf werd in 2005 gekozen – ze won in dat jaar de presidentsverkiezingen van George Weah, toen ook al kandidaat – en met behulp van een VN-vredesmissie is het tijdens haar twee ambtstermijnen (2006-2012- 2018) sindsdien rustig gebleven.

Het derde positieve punt is dat er weinig meldingen zijn geweest van verkiezingsfraude of een slechte organisatie van het verkiezingsproces. Naar schatting 8000 nationale en internationale waarnemers, meer dan er stemlokalen waren (!), hebben het verloop van de verkiezingen geobserveerd. Uitzonderlijk veel, maar de regio en het verre buitenland waren beducht voor chaos. De burgeroorlogen hebben tot veel trauma’s en oud zeer geleid, ook omdat het proces van nationale verzoening nooit van de grond is gekomen. Tot nu toe zijn er slecht enkele gevallen van fraude en onregelmatigheden gemeld, laten we hopen dat het hierbij blijft.

Tot zover de positieve kant van het verloop van de verkiezingen. Dan nu drie kritische opmerkingen. Een heeft betrekking op de winnaar, George Weah. De tweede opmerking betreft zijn keus voor het vice-presidentschap. En de derde, tot slot, is een kritische vraag over de nationale verkiezingscommissie.

Allereerst de achtergrond van de winnaar, de toekomstige president van Liberia, een land van vier miljoen inwoners, rijk aan grondstoffen dat echter door wanbeleid, slecht bestuur en wijdverbreide corruptie tot een van de armste landen ter wereld behoort. Liberia scoort laag op veel internationale ranglijsten – gezondheidszorg, onderwijs, infrastructuur, inkomen per hoofd van de bevolking – of hoog: corruptie en slecht bestuur. George Weah, die als voetballer, onder meer voor Paris Saint Germain en AC Milaan miljoenen in vervoering bracht, heeft nagenoeg geen politieke ervaring. Hij is 51 jaar geleden geboren in Claratown, een van de grootste sloppenwijken van Monrovia, de hoofdstad, maar maakte zijn school niet af. Tien jaar geleden behaalde hij alsnog zijn middelbare schooldiploma (2007), en vier jaar later een universitaire graad van een Amerikaanse universiteit. Drie jaar geleden werd hij tot senator gekozen maar critici wijzen erop dat hij als senator nauwelijks van zich heeft doen spreken. Zijn populariteit ligt vooral bij de jeugd van Liberia, die hem als een held vereert en de hoop op hem heeft gevestigd, als ‘een van hen’.
George Weah’s bestuurlijke ervaring is dus nagenoeg nihil. Daarentegen niet die van degene die hij heeft gekozen als zijn vice-president, ook senator, een econome van opleiding, maar boven alles om een andere reden bekend. Zij was getrouwd met de beruchte rebellenleider Charles Taylor die later president werd. Ze trouwden in 1997, in het jaar dat Taylor president werd, en scheidden in 2006, na zijn aftreden. President Taylor trad in 2003 af onder grote internationale druk. Na enkele jaren verblijf in Nigeria werd hij in 2006 gearresteerd en in 2013 door het Speciale Tribunaal van Sierra Leone tot 50 jaar cel veroordeeld wegens oorlogsmisdaden in Sierra Leone (dus niet voor die begaan in Liberia). ) Weah’s keuze van Jewel Howard Taylor- zij blijft de naam van haar ex-echtgenoot voeren – was een strategische keuze, die hem veel stemmen heeft opgeleverd van Taylor-aangangers, waarvan er nog (te) veel zijn in Liberia. Gevreesd wordt dat de ambitieuze Jewel Howard Taylor en daarmee ook Charles Taylor veel invoed gaan uitoefenen op het bestuur van het land, wat een bedreiging vormt voor de rust en politieke stabiliteit.

Tot slot een opmerking over de nationale verkiezingscommissie. Zij heeft in de aanloop naar de verkiezingen en na de eerste ronde veel kritiek gekregen. De uitslag toen liet lang op zich wachten. Deze keer, na de tweede ronde, was er al een (voorlopige) uitslag na twee dagen. Hoe kan dat? Liberia kent een zeer slechte infrastructuur en reizen naar en van het binnenland kosten dagen tijd. Hoe kan het dat er nu binnen (minder dan) twee dagen een – weliswaar voorlopige – uitslag op tafel ligt?
De komende dagen zal meer bekend moeten worden over deze verbazingwekkende snelheid van stemmen tellen. Al maandenlang circuleren geruchten in Liberia dat de huidige president Sirleaf achter de schermen manipuleert. Haar steun aan de kandidatuur van Joeph Boakai, haar vice-president van de afgelopen 12 jaren en van dezelfde politieke partij, wordt erg in twijfel getrokken. Daarentegen waren er veel geruchten over een mogelijke geheime deal tussen president Sirleaf en George Weah – die zij twee keer eerder versloeg, in 2005 en 2011.

Volgens deze geruchten zou Weah hebben toegezegd om Sirleaf niet te vervolgen voor de wijdverbreide corruptie tijdens haar bewind, en het nepotisme, en – wellicht het belangrijkste – om haar nog steeds onduidelijke rol in de burgeroorlog buiten de schijnwerpers te houden. Waar of niet waar? President Sirleaf heeft nooit de toenmalige krijgsheren en andere verantwoordelijken voor mensenrechtenschendingen en oorlogsmisdaden in Liberia laten vervolgen – zij heeft veel van hen daarentegen goedbetaalde overheidsbanen gegeven. Zij heeft wel gezorgd dat Charles Taylor voor het Sierra Leone tribunaal kwam. Was het om hem voorgoed uit de weg te krijgen? Charles Taylor verklaarde voor het Sierra Leone tribunaal dat hij de militaire leider was van de NPFL, het rebellenleger dat de burgeroorlog in Liberia startte, en dat Ellen Johnson Sirleaf de politieke leider ervan was, iets wat zij altijd heeft ontkend, al heeft zij wel erkend aanvankelijk te hebben samengewerkt met Charles Taylor en de NPFL financieel te hebben gesteund.

De kans dat president George Weah het oorlogsverleden van zijn voorgangster laat onderzoeken lijkt erg klein. Hiermee blijft een grote bron van onvrede in het land bestaan: de straffeloosheid van oorlogsmisdadigers. Die lopen nog steeds vrij rond in Liberia. De tijd zal leren wat dit voor gevolgen heeft. Vooralsnog is 15 januari 2018 de grote dag, de dag dat voor de eerste keer in de geschiedenis van Liberia het land geleid gaat worden door een democratisch gekozen autochtone Liberiaan.

Bookmark the permalink.

Comments are closed

  • Nu op Africa Web TV