Voortvluchtige oorlogsmisdadiger Guus Kouwenhoven gearresteerd in Zuid-Afrika

Fred van der Kraaij. Vrijdagmorgen 8 december, om 8 uur, arresteerde Interpol Zuid-Afrika op verzoek van Nederland de wegens oorlogsmisdaden veroordeelde Guus Kouwenhoven in zijn woning in de fraaie woonwijk Fresnaye in Kaapstad.

Guus Kouwenhoven was op 21 april j.l. door het gerechtshof in Den Bosch bij verstek veroordeeld tot 19 jaar gevangenisstraf wegens illegale wapenhandel in Liberia, in strijd met een VN-wapenembargo, en deelname aan oorlogsmisdaden in Liberia en Guinee. Sindsdien was hij voortvluchtig. Het Hof had in zijn vonnis meegewogen dat Kouwenhoven zijn toenmalige zakenpartner (en ‘partner-in-crime’) Charles Taylor steunde uit geldelijk gewin. Toenmalig president van Liberia, Charles Taylor, werd in 2013 veroordeeld to 50 jaar gevangenisstraf wegens oorlogsmisdaden. Hij verleende Guus Kouwenhoven in ruil voor zijn medewerking rijke houtconcessies in het West-Afrikaanse land. Guus Kouwenhoven stond lang in de Nederlandse Quote 500, de lijst van 500 rijkste Nederlanders.

Nederland heeft Zuid-Afrika inmiddels om zijn uitlevering gevraagd. In afwachting van de behandeling van dit verzoek door de Zuid-Afrikaanse rechter is Guus Kouwenhoven opgesloten in een cellencompex in Kaapstad, vanwege vluchtgevaar. Een verzoek om invrijheidstelling op borgtocht is afgewezen. De Zuid-Afrikaanse justitie doet a.s. dinsdag uitspraak over zijn uitlevering. Indien het tot uitlevering komt zal de nu 75-jarige Kouwenhoven waarschijnlijk de laatste dagen van zijn leven doorbrengen in een Nederlandse cel. Hiermee komt een einde aan een langlopende rechtszaak, die 12 jaar geleden begon.

In 2005 arresteert de Nederlandse politie Guus Kouwenhoven op een NS-station in Rotterdam. Het is al veel langer bekend dat hij een zeer kwalijke rol had in de burgeroorlog in Liberia die naar schatting 250.000 levens eiste en vele malen meer gewonden en getraumatiseerden. In 2000 rapporteerde de VN al dat de Nederlandse zakenman Guus Kouwenhoven tot de ‘inner circle’ behoort van Charles Taylor, de gevreesde en wrede krijgsheer die het zelfs tot president van Liberia bracht (1997-2003). In eerste instantie wordt Guus Kouwenhoven door de Nederlandse rechter veroordeeld (2006). Hij wordt echter in hoger beroep in 2008 vrijgesproken wegens onvoldoende bewijs en op vrije voeten gesteld. De vrijspraak wordt in 2010 weer geannuleerd en het onderzoek wordt heropend.
De lastige klus om de bewijsvoering rond te krijgen, o.a. via het horen van getuigen, wordt extra bemoeilijkt door de Ebola-epidemie in Liberia en Guinee (2014-2016). Maar begin 2017 is het toch zover. In februari wordt het proces tegen Kouwenhoven hervat. De beschuldigde heeft de beste en duurste advocaat van Nederland ingehuurd, Inez Weski, maar zij kan niet voorkomen dat hij op 21 april van dit jaar definitief wordt veroordeeld wegens illegale wapenhandel en oorlogsmisdaden. Kouwenhoven is bij de uitspraak op 21 april niet afwezig. Volgens zijn advocaat verkeert hij om medische redenen in Zuid-Afrika. Ze beweegt hemel en aarde om zijn gevangenneming te voorkomen. Kouwenhoven zou een ernstige ziekte hebben, niet detentiegeschikt zijn. De verzoeken worden door de Nederlandse rechters afgewezen met als argumentatie de uitstekende gezondheidsvoorzieningen in Nederlandse gevangenissen.

Na bekendmaking van de arrestatie van Guus Kouwenhoven volgden enthousiaste reacties en lof, internationaal en nationaal. Journalist Han Koch schreef in dagblad Trouw een uitstekend artikel ‘Waarom het oppakken van Guus Kouwenhoven van groot internationaal belang is‘ (8 dec.). Onderzoeksjournalist Arnold Karskens publiceerde op zijn blog een samenvatting van eerdere artikelen over de zaak-Kouwenhoven die hij en Quote-journalist Henk Willem Smits schreven (‘De Zaak Kouwenhoven herbegint en afgesloten‘, 8 dec.). Begin 2018 verschijnt hun boek ‘Operatie: Laat niets in leven. Het bizarre leven van oorlogsmisdadiger Guus Kouwenhoven‘. Bureau Buitenland van de VPRO zond een oud, maar zeer actueel interview van documentairemaakster Jacqueline Maris met Guus Kouwenhoven uit (8 dec.). De internationale NGO Global Witness, die al vele jaren onderzoek naar oorlogsmisdaden, corruptie en ecologische uitbuiting publiceert – en die als een van de eersten over Kouwenhoven’s rol in Liberia heeft gerapporteerd, reageerde bij monde van zijn voorzitter Patrick Alley zeer verheugd. ‘De arrestatie van Guus Kouwenhoven is een geweldige opsteker voor al degenen in Liberia en elders die te lijden hebben van gewetenloze ondernemers die in ‘conflict-hout’ en ‘conflict-mineralen’ handelen. De boodschap aan wapenhandelaars en anderen die profiteren van internationale misdaden is dat de spelregels beginnen te veranderen. Zij zullen gevonden worden, gearresteerd en in een cel opgeborgen.’

Guus Kouwenhoven heeft volgens berichtgeving in Zuid-Afrikaanse kranten een van de beste en waarschijnlijk ook duurste strafpleiters van Zuid-Afrika ingehuurd, Anton Katz, in een poging aan uitlevering te ontsnappen. Er zijn tegenstrijdige berichten over hoelang hij al in Zuid-Afrika verblijft. Volgens meerdere bronnen woonde hij sinds december in Camp Bay, in Kaapstad, en verhuisde onlangs naar de rustige woonwijk Fresnaye, met uitzicht op de beroemde Tafelberg. Daar werd hij afgelopen vrijdag, om 8 uur, in zijn woning aan Dewetstraat gearresteerd. Blijkbaar had hij zijn aanhouding niet verwacht, want hij kwam slechts gekleed in een blauw-wit gestreept overhemd en jeans naar buiten. Volgens een andere bron, de Zuid-Afrikaanse krant Die Burger, van 9 december j.l., verbleef hij al twee jaar in Zuid-Afrika. De Zuid-Afrikaanse justitie gaat momenteel na hoe het kon dat hij onlangs nog – in augustus – een tijdelijke verblijfsvergunning kreeg (tot 2020). Maar belangrijker nog voor ‘de gerechtigheid’ en de genoegdoening voor alle slachtoffers van de burgeroorlog in Liberia is het besluit van de Zuid-Afrikaanse justitie over uitlevering van oorlogsmisdadiger Guus Kouwenhoven aan Nederland.
Ik kijk met spanning uit naar de beslissing over zijn uitlevering a.s. dinsdag.

Wordt vervolgd.

Voor meer achtergrondgegevens over de zaak-Kouwenhoven, zie ‘Straffeloosheid inLiberia, gerechtigheid in Nederland‘ (24 april 2017).

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV