Voortvluchtige oorlogsmisdadiger Kouwenhoven op borgtocht vrij in Zuid-Afrika

Fred van der Kraaij. De in Nederland bij verstek veroordeelde oorlogsmisdadiger Guus Kouwenhoven werd op 8 december door Interpol Zuid-Afrika gearresteerd. Een week later stond hij voor een Zuid-Afrikaanse rechter die gisteren, 19 december, bepaalde dat hij op borgtocht mocht worden vrijgelaten en kon terugkeren naar zijn comfortabele huis in Kaapstad.

Guus Kouwenhoven weet al bijna 20 jaar de dans te ontspringen. In 2000 publiceerde de Verenigde Naties een rapport over Liberia waarin de Nederlandse houthandelaar werd vermeld als een belangrijke zakenpartner en ‘partner-in- crime’ van de toenmalige Liberiaanse President Charles Taylor. Laatstgenoemde is immiddels door het Speciale Hof voor Sierra Leone schuldig bevonden aan oorlogsmisdaden in buurland Sierra Leone en tot 50 jaar cel veroordeeld, die hij momenteel uitzit in een zwaarbeveiligde Engelse gevangenis. Guus Kouwenhoven werd voor het eerst gearresteerd in 2005 in Rotterdam, op beschuldiging van illegale wapenhandel in Liberia, in strijd met een VN-embargo, en van oorlogsmisdaden. Het gerechtelijke parcours sindsdien is zeer gevarieerd en langdurig. Hij werd in eerste instantie schuldig bevonden (in 2006) om vervolgens te worden vrijgesproken (2008), een besluit dat in 2010 door een andere rechter werd teruggedraaid. Door de vrijspraak in 2008 kwam Guus Kouwenhoven weer op vrije voeten. Begin dit jaar, 2017, werd het proces tegen hem heropend, wat in april leidde tot een veroordeling tot 19 jaar gevangenis wegens illegale wapenhandel in Liberia en medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden in Liberia en buurland Guinee. Kouwenhoven zag waarschijnlijk de bui al hangen en wachtte het oordeel van de rechter niet af. De voormalige houthandelaar in Liberia, en elders in Afrika, is een zeer vermogend man. Ooit stond hij in de Quote 500, de lijst van 500 rijkste Nederlanders.

Tijdens de zittingen van de Zuid-Afrikaanse rechtbank, die de afgelopen week zijn verzoek om vrijlating tegen een borgsom behandelde, kwam naar voren dat hij in Kaapstad een kapitale villa van maar liefst vijf verdiepingen, met uitzicht op de Atlantische Oceaan – waarde € 5,5 miljoen (!) – bezit in de luxueuze wijk Fresnaye. Het was hier dat hij op 8 december op verzoek van het Nederlandse Openbaar Ministerie werd gearresteerd. Hij bezit nog een andere villa, waarde ruim € 1 miljoen, die hij verhuurt, en nog meer onroerend goed. Daarnaast een park van luxe auto’s, waaronder een Mercedes, een Porsche en een Range Rover. De Zuid-Afrikaanse rechercheurs die hem de afgelopen tijd, voor zijn arrestatie, observeerden verklaarden dat ze hem in zijn luxe auto’s in Kaapstad hadden zien rondrijden. De afgelopen zes jaar reisde Kouwenhoven van en naar Zuid-Afrika, waar hij onlangs nog (!) een voorlopige verblijfsvergunning kreeg. Zijn huidige vrouw, met wie hij (heel sluw!) in gemeenschap van goederen is getrouwd, heeft een luxueuze schoonheidssalon in Kaapstad. Kouwenhoven wilde niet vertellen hoe hij aan al deze rijkdom kwam, maar de Zuid-Afrikaanse openbare aanklager Burke had er maar één woord voor: bloedgeld.

De 75-jarige Kouwenhoven speelde voor de rechter de zieke, oude man en beweerde dat hij te ziek is voor vliegreizen, dat hij nog slechts drie jaar te leven heeft en dat een verblijf in een Zuid-Afrikaanse gevangenis het einde voor hem kon betekenen. Burke was echter duidelijk: Kouwenhoven kon niet worden vrijgelaten omdat hij ziek was. Zuid-Afrika kon geen vrijplaats worden voor voortvluchtige criminelen. Hij beschouwde Kouwenhoven als vluchtgevaarlijk, te meer daar hij goede vriendjes is met de president van het nabijgelegen Congo-Brazzaville, Denis Sassou Nguema (sinds 1997 voor de tweede keer president). Kouwenhoven heeft zakelijke belangen in Congo-Brazzaville, waarschijnlijk is hij in dit land ook weer actief in de houthandel – hij reisde er recentelijk nog heen – en zijn vriendschap met Sassou Nguema zal vermoedelijk vergezeld gaan van ‘financiële transacties’, om het even voorzichtig te stellen. Burke voelde niets voor vrijlating op borg en betoogde dat, in afwachting van een uitleveringsverzoek, Kouwenhoven in voorarrest zou moeten blijven, mede vanwege vluchtgevaar. Kouwenhoven’s advocaat Laurence Hodes SC daarentegen beargumenteerde dat het bestaan van een uitleveringsverzoek een voorwaarde is voor arrestatie, en dat om deze reden zijn cliënt nu op borg vrijgelaten diende te worden.

19 December deed rechter Vusi Mhlanga dus uitspraak. Tot mijn grote verrassing (en teleurstelling) bepaalde hij dat Guus Kouwenhoven tegen inlevering van zijn paspoort en tegen betaling van een borgsom van 1 miljoen Rand (ongeveer € 60.000) uit voorarrest wordt vrijgelaten. Verder bepaalde hij dat Kouwenhoven zich van maandag tot en met vrijdag, tussen 8 uur ‘s morgens en 8 uur ‘s avonds, elke twee uur moet melden op het Sea Point police station in Kaapstad en dat hij in het weekend, van vrijdagavond 9 uur tot maandagmorgen 7 uur huisarrest heeft (in zijn luxueuze villa in Bantry Bay).
Mhlanga zei dat hij weliswaar in zijn oordeel had meegenomen dat Kouwenhoven reeds is veroordeeld, en derhalve niet kon worden geacht onschuldig te zijn. Ook is de rechtbank zich ervan bewust dat de grenzen van Zuid-Afrika slecht worden bewaakt, en is Mhlanga daar niet erg gerust op is, omdat Kouwenhoven en de president van Congo-Brazzaville goede vrienden zijn en er tussen dit land en Nederland geen uitleveringsverdrag bestaat. Toch besloot de rechtbank om Kouwenhoven op borgtocht vrij te laten. De geëiste borgsom roept ook vragen op. Een bedrag van € 60.000 is een kleinigheid voor de zeer vermogende Kouwenhoven.

Landsadvocaat Dave Damerell liet na de uitspraak van rechter Mhlanga weten dat het Zuid-Afrikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken inmiddels een nieuw uitleveringsverzoek van Nederland heeft ontvangen. De zaak-Kouwenhoven is hiermee verdaagd tot 12 januari 2018. Dan buigt de Zuid-Afrikaanse rechterlijke macht zich over een nieuwe poging om Guus Kouwenhoven te krijgen waar hij hoort: in een Nederlandse cel. Of de veroordeelde wapenhandelaar en oorlogsmisdadiger hierop blijft wachten? De tijd zal het leren.

Wordt vervolgd.

Recente artikelen over de zaak-Kouwenhoven verschenen op 24 april en 10 december 2017.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.

  • Nu op Africa Web TV